KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ VE

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ VE

GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN (1)

Kanun Numarası : 5539

Kabul Tarihi : 11/2/1950

Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 16/2/1950 Sayı :7434

Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt:31 Sayfa: 804

I- Genel hükümler:

Madde 1 - Bayındırlık Bakanlığına bağlı, tüzelkişiliği haiz olmak ve kat-

ma bütçe ile idare edilmek üzere Karayolları Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Bu

idareyi Genel Müdür temsil eder.

II - Görevler:

Madde 2 - (Değişik: 30/5/1973 - 1737/1 md.)

Karayolları Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

A) Bu kanunda tarif olunan Otoyol, Devlet ve il yolları ağına giren yol gü-

zergahlarını ve bunların değişikliklerini hazırlayıp, imar mevzuatı kapsamına

giren yerlerde İmar ve İskan Bakanlığının onayına sunmak, imar mevzuatı kapsamı

dışında kalan yerlerde doğrudan doğruya tayin ve tespit etmek, hazırlıyacağı

programlar uyarınca yol ve köprüleri inşa ve ıslah etmek, onarmak ve emniyetle

kullanılmalarını sağlıyacak şekilde sürekli bakım altında bulundurmak ve bu ko-

nularda gerekli eğitim yapmak,

B) Bütün yol ağlarının inşaası, onarımı, bakımı ve diğer hususlar hakkında

teknik esaslarla vasıf ve şartları tespit etmek,

C) Yolların kullanılmasına, teknik emniyet ve korunmasına ait esas ve

kaideleri tespit etmek, yürütmek ve uygun göreceği yol işaretlerini tesis etmek,

D) Bu maddede sayılan işler için lüzumlu harita, etüd ve proje işlerini yap-

mak ve yaptırmak,

E) Genel Müdürlüğün çalışmalarına ait bilgileri toplamak, basmak, yayınla-

mak,

F) Yolların yapım, ıslah, onarım ve bakımına, emniyetle işlemesine gerekli

garaj ve atelyeleri, makina ve malzeme ambarları ile depolarını, servis ve akar-

yakıt tesislerini, laboratuvarları, deneme istasyonlarını, tarihi yol ağlarına

ait köprü ve diğer bütün yan tesisleri, yol boyu inkişafı ve ağaçlandırılması

için lüzumlu fidanlıkları, dinlenme yerlerini, bakım ve trafik emniyetini sağla-

yacak bina ve lojmanları, verici telsiz istasyonları ile gerekli muhabere şebe-

kelerini, Genel Müdürlüğün görevlerini daha verimli şekilde yönetimine yaraya-

cak diğer her türlü sosyal tesisleri, hazırlayacağı ve hazırlatacağı plan ve

projelerine göre yapmak, yaptırmak, onarmak, donatmak, işletmek, kiralamak ve

bakımlarını sağlamak,

--------------------------

(1) Bu Kanunun düzenlediği atama usulüne dair konularda 23/4/l981 tarih ve 2451

sayılı Kanunun 2 - 5 inci maddelerine bakınız.

G) Bu maddede belirtilen görevlerin yapılabilmesi için lüzumlu her türlü

alat, edavat, taşıt ve makinalar ile donatımlarını, bunların işletilmesi ve

onarılması için gerekli bütün malzemeyi seçmek, sağlamak, gerekenleri imal et-

mek veya ettirmek, depo etmek, onarmak, gerekli ambar, atelye ve tesisleri do-

natmak ve işletmek,

H) Genel Müdürlüğün görevleri içinde bulunan işlerin, yapılması; trafik

akımının emniyetle ve kolaylıkla sağlanması için gerekli (arazi dahil) her tür-

lü binalı ve binasız taşınmaz malları kamulaştırmak, satın almak, kiralamak,

kanunlarına göre geçici olarak işgal etmek,

İ) Otoyol, Devlet ve İl yolları ile ilgili diğer kanunların tahmil ettiği

işleri yapmak.

Madde 3 - (Değişik: 30/5/1973-1737/1 md.)

Bu kanunda yazılı işler Genel Müdür tarafından yürütülür. Genel Müdür bu

işleri yetki ve sorumluluklariyle birlikte kısmen veya tamamen Genel Müdür yar-

dımcılarına, Daire Başkanlarına, Genel Müdürlüğe bağlı müstakil ünite amirleri-

ne, Bölge Müdürlerine ve bunların yardımcılarına yaptırabilir.

Ancak bu husus Genel Müdürün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

III- Kuruluş :

Madde 4 - (Değişik: 30/5/1973-1737/1 md.)

Karayolları Genel Müdürlüğü: Genel Müdürün İdaresi altında üç Genel Müdür

Yardımcısı ve beş Müşavir ile,

Merkezde:

Otoyolları Dairesi Başkanlığı,

Etüd ve Proje Dairesi Başkanlığı,

Yapım Dairesi Başkanlığı,

Bakım Dairesi Başkanlığı,

Köprüler Dairesi Başkanlığı,

Makina ve İkmal Dairesi Başkanlığı,

Plan ve Proje Dairesi Başkanlığı,

İdari İşler Dairesi Başkanlığı,

Personel Dairesi Başkanlığı,

Denetim Kurulu Başkanlığı,

Hukuk Müşavirliği,

Savunma Sekreterliği,

Organizasyon ve Metod Müdürlüğü,

Saymanlık Müdürlüğünden,

Taşrada:

Bölge Müdürlükleri, Otoyollar Müdürlükleri ile Makina ve İkmal Grup

Şefliklerinden,

Teşekkül eder.

Madde 5-7 - (Mülga: 30/5/1973-1737/3 md.)

Madde 8 - Hukuk Müşavirliği aşağıda yazılı işleri görür:

A) Genel Müdürlüğe ait davaları her safhasında kovuşturmak,

B) Memurların vazifelerinden doğan kanuni kovuşturmalara mütaallik işlem-

leri yapmak,

C) Genel Müdürlük hizmetleriyle ilgili olmak üzere ait olduğu kuruluş ta-

rafından hazırlanan kanun, tüzük ve yönetmelik projelerini,

D) Genel Müdürlük kuruluşunun tertip ve tanzim edeceği her türlü bağıtları

ve şartname projelerini,

E) Genel Müdürlük kuruluşu ile başkaları arasında her türlü uyuşmazlıkları,

F) Genel Müdürlükçe sorulacak işleri,

İnceleyip hukuki mütalaasını bildirmek.

Bu işlerin görülebilmesi için icabında bağıtlı avukat da kullanılabilir.

(Ek: 2/10/1963 - 341/1 md.) Genel Müdürlük hukuk müşaviri ve avukatları mah-

kemelerle icra dairelerince takdir edilecek vekalet ücretinden Maliye Bakanlığı

Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü teşkilatı gibi faydalanırlar.

Madde 9 - (Değişik: 30/5/1973 - 1737/1 md.)

Genel Müdürün teklifi üzerine, Karayolları Genel Müdürlüğünün merkez ve taş-

ra kuruluşlarını, hizmetin gerektirdiği şekilde düzenlemeye ve taşra kuruluşla-

rının yerlerini ve sınırlarını tespit etmeye Bayındırlık Bakanı yetkilidir.

Madde 10 - Karayolları Genel Müdürlüğü kuruluşuna ait aylıklı memurların

kadrosu bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir.

Madde 11 - Bu kanuna bağlı (2) sayılı cetvelde yazılı kadrolar Bayındırlık

Bakanlığı kuruluş kadrolarından çıkarılmış ve bunun yerine (3) sayılı cetveldeki

kadrolar Bayındırlık Bakanlığı Yapı ve İmar İşleri Başkanlığı kadrolarına eklen-

miştir.

Madde 12 - Genel Müdür, Bayındırlık Bakanının inhası üzerine müşterek karar

ile ve Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanları, Hukuk Müşaviri ve Bölge Müdür-

leri Genel Müdürün teklifi ve Bayındırlık Bakanının onaması ile tayin, nakil,

terfi edilir. Bunların dışında kalan aylıklı memurlarla bütün hizmetlilerin ta-

yin, terfi ve nakilleri Genel Müdür tarafından yapılır. Saymanlık Müdürü ve Say-

manlık Müdürlüğü memurları Maliye Bakanlığınca tayin olunur. (1)

Madde 13 - Karayolları Genel Müdürü, merkez ve taşra kuruluşunda aylık veya

ücretle çalışmakta bulunan her hangi bir memur veya hizmetliyi, ifası Genel Mü-

dürlüğe ait bir iş için orada Genel Müdürlük kuruluşu ve açık bulunup bulunmadı-

ğı ile kayıtlı olmaksızın kadroda gösterilen ödenek ile ve tayindeki usulüne

uyularak merkez veya taşrada dilediği yerde kullanabilir.

Madde 14 - (Mülga: 30/5/1973-1737/3 md.)

IV - Yol Ağları:

Madde 15 - (Değişik: 30/5/1973-1737/1 md.)

Karayolları Genel Müdürlüğüne ait yollar 3 sınıfa ayrılmıştır:

A) Otoyollar,

B) Devlet yolları,

C) İl yolları,

A) Otoyollar: Üzerinde erişme kontrolünün uygulandığı Devlet yollarıdır.

Genel olarak otoyollar ücretlidir. Bunlardan alınacak ücretin tespiti ve za-

ruri hallerde ücretsiz olması uygun görülen kesimlerinin tayini Karayolları Ge-

nel Müdürünün teklifi üzerine Bayındırlık Bakanına aittir.

B) Devlet yolları: Önemli bölge ve il merkezlerini deniz, hava ve demiryolu

istasyon, iskele, liman ve alanlarını birbirine bağlayan birinci derecede ana-

yollardır.

----------------

(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 5 inci maddeye bakınız.

C) İl yolları: Bir il sınırı içinde ikinci derece önemi haiz olan ve şehir,

kasaba, ilçe ve bucak gibi belli başlı merkezleri birbirlerine ve il merkezine

ve komşu illerdeki yakın ilçe merkezlerine, Devlet yollarına, demiryolu istas-

yonlarına, limanlara, hava alanlarına ve kamu ihtiyacının gerektirdiği diğer

yerlere bağlayan yollardır.

Bu üç sınıfa ait yol ağları kamu yararı, Milli Savunma ihtiyaçları ve bu

ağların gelişmesine tesir eden ekonomik amiller gözönünde tutulmak suretiyle

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından tespit ve Bayındırlık Bakanlığı Yüksek

Fen Kurulunca incelendikten sonra, Bayındırlık Bakanının onayı halinde uygula-

nır. Düzeltmeler, değiştirmeler ve eklemeler de aynı usule bağlı olarak yapılır.

Madde 16-18 - (Mülga: 30/5/1973-1737/3 md.)

V - Gelirler:

Madde 19 - (Değişik: 30/5/1973 - 1737/1 md.)

Karayolları Genel Müdürlüğünün gelirleri şunlardır:

1. Devlet bütçesinden yapılacak yardımlar,

2. Her türlü bağışlar ve diğer çeşitli gelirler,

3. Faizler,

4. Lüzumu kalmayan veya hurdalaşan yol makina ve atelyeleriyle eşyasının ve

taşınmaz malların satışlarından elde edilen gelirler,

5. Müteahhitlere sözleşmeleri gereğince verilecek malzeme, alat, edavat, de-

po, arazi ve vesairenin kira bedelleri,

6. Taahhütlerini kısmen veya tamamen yerine getirmeyen müteahhitlerden alı-

nacak gecikme ve saire tazminatı ve müteahhitlerin irad kaydolunan teminat akçe-

leri,

7. Geçişi ücretli olan yol, köprü ve tünellerin her çeşit gelirleri,

8. Akaryakıtlardan alınan gümrük resimleri.

Madde 20 - (Değişik: 30/5/1973-1737/1 md.)

19 uncu maddenin 7 numaralı bendinde yazılı gelirler, aynı mahiyetteki yol,

köprü ve tünellerin yapım, bakım, onarım ve işletmesinde kullanılmak üzere bir

taraftan Karayolları Genel Müdürlüğü bütçesinde açılacak özel bir tertibe gelir,

diğer taraftan da bütçe cetvellerinin ilgili projelerine Maliye Bakanlığınca

ödenek kaydolunur. Bu ödenekten yılı içinde sarf edilmeyen kısmı ertesi yıla,

yukarıdaki esaslar dairesinde, devren gelir ve ödenek kaydolunur.

Madde 21 - (Mülga: 25/2/1952-5889/8 md.)

Madde 22 - Genel Müdürlüğün gelirleri her türlü resim ve vergiden muaftır.

(Ek: 8/6/1965-626/1 md.) Teşkilat Kanununun 2 nci maddesi gereğince Genel

Müdürlüğün yapacağı inşa ve tesisler için ithal edilecek motorlu, motorsuz

makina, (Binek arabaları hariç), cihaz ve vasıta, alet - edevat ve bunların

yedek parçaları va lastikleri her türlü vergi, resim ve harçlardan muaftır. (1)

VI - Çalışma esasları: (2)

Madde 23 - Karayolları Genel Müdürlüğü 15 inci maddeye giren yollara ait ol-

mak üzere, her yıl sonunda üç yıllık Devlet yolları yapım ve bakım programını

hazırlar ve Bayındırlık Bakanının onamasiyle bu programı uygular.

----------------

(1) Bu madde ile tanınan ithalde alınan vergi, resim ve harç muafiyeti 6/5/1986

tarih ve 3283 sayılı Kanunun birinci maddesiyle kaldırılmıştır.

(2) Bu bölümün uygulanmasında ek 1, 2, 3, 4 üncü maddelere bakınız.

Madde 24-25 - (Mülga: 30/5/1973 - 1737/3 md.)

Madde 26 - Mevcut yolların bakımı, ıslahı ve platformunun genişletilmesi ve

husule gelen arızaların giderilmesi 2490 sayılı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanu-

nunun 50 inci maddesinde yazılı kayıt ve şartlara bağlı olmaksızın emaneten yap-

tırılabilir. Bu işler için gerekli malzeme, ilan edilmeksizin idarece pazarlıkla

satın alınabilir.

Emanet suretiyle yapılan yapım, bakım ve onarma işleri için mutemetlere

(10 000) liraya kadar avans verilebilir. Ancak (1000) liradan fazla avanslar

emanet işleri keşif bedelinin % 5 ini geçemez.

Madde 27 - Yolların inşa ve onarımı için yabancı memleketlerden tedarikine

zaruret görülen her türlü makine, gereç, avadanlık ve yedek parçalar yapan fab-

rikalardan, önceden Bayındırlık Bakanının muvafakati alınarak, 2490 sayılı kanun

hükümlerine göre teşkil edilecek komisyonlar tarafından satın alınabilir. Bu

alımlarda 2490 sayılı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanununun diğer hükümleri uygu-

lanmaz.

Madde 28 - Karayolları Genel Müdürlüğünce eksiltmeye konulan işlere girecek

isteklilerden, bu işlere girmek için aranacak mali ve teknik yeterlik ve sair

şart ve niteliklerin esasları Bayındırlık Bakanlığınca belirtilir.

Madde 29 - Genel Müdürlük, lüzumlu gördüğü merkezlerde tamir atelyeleri aça-

bilir. Bu atelyeler dışarıdan da iş alabilir. Genel Müdür bu atelyelerin her bi-

rine yılları bütçelerinden en çok elli bin liraya kadar döner sermaye vermeğe

mezundur. Bu atelyelere verilecek sermayenin toplamı bir milyon lirayı geçmez.

Atelyelere verilecek döner sermayeden ancak umumi işletme masrafları ödenir.

Bunların memur ve daimi hizmetlilerinin kadroları Genel Müdürlüğün memur ve da-

imi hizmetli kadroları arasında gösterilir. Her türlü aylık, ücret, özlük hakla-

rı ile başka masrafları bütçenin ilgili tertiplerinden ödenir.

Safi hasılat veren atelyelerin bu hasılatı kendilerine tahsis olunan döner

sermayelerinin üç misline baliğ oluncaya kadar sermayelerine eklenir ve fazlası

Genel Müdürlük bütçesine irat kaydolunur.

Döner sermaye işlemlerinden atelye müdürü ve sorumlu sayman birlikte sorum-

ludurlar.

Döner sermayeden yapılan sarfiyat, Umumi Muhasebe Kanunu ve Artırma, Eksilt-

me ve İhale Kanunu hükümleriyle Sayıştay vizesinden müstesnadır.

Nakit ve ayniyat hesap işleri döner sermayeli idareler için mevcut olan he-

sap ve ayniyat usullerine göre yürütülür.

Madde 30 - Karayolları Genel Müdürlüğünün ihtiyacı olupta üzerinde sabit

tesisi bulunmıyan milli emlake ait arazi isteği üzerine Hazinece parasız olarak

Genel Müdürlüğe tahsis olunur. (1)

Madde 31 - Karayolları Genel Müdürlüğü ikinci maddenin (F) fıkrasında yazılı

tesislerden; servis istasyonları, akaryakıt satış yerleri ve garajlar 29 uncu

maddedeki esaslara göre döner sermaye ile işletilebilir.

Madde 32 - Karayolları Genel Müdürlüğü aşağıdaki fıkralarda yazılı hak ve

yetkilere de sahiptir: (2)

-----------------

(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 6 ncı maddeye bakınız.

(2) Bu maddede belirtilen parasal sınırların; 30/10/1978 tarih ve 17 sayılı

K.H.K.' nin 1. maddesinin (f) fıkrası ile günün şartlarına uygun biçimde

yılları bütçe kanunlarında belli edileceği hükme bağlanmıştır.

A) Bir sözleşme mevcut olsun olmasın, Genel Müdürlük ile Devlet daireleri ve

müessese ve teşekküller veya gerçek veya tüzelkişiler arasında çıkan ve henüz

kaza mercilerine, hakeme veya icraya intikal etmemiş olan uyuşmazlıkların sulh

yoliyle hallinde,

B) Anlaşma veya sözleşmelerin değiştirilmesinde veya bozulmasında,

C) Maddi ve hukuki sebeplerle kovuşturulmasında veya yüksek dereceli merci

ve mahkemelerce incelenmesini istemekte fayda umulmıyan dava ve icra kovuşturul-

masından vazgeçilmesinde veya bunların sulh yoliyle hallinde,

Tanınacak veya terkin edilecek hak ve işin tazammun ettiği menfaatlerin,

1000 liraya kadar olanları Genel Müdürün kararı,

1001 liradan 10 000 liraya kadar olanların Bayındırlık Bakanının kararı,

10 001 liradan fazla olanları Danıştayın muvafık mütalası üzerine alınacak müş-

terek karar ile

Muteber olur.

Madde 33 - Karayolları Genel Müdürlüğü Bayındırlık Bakanının onaması ile