İSKAN KANUNU (1) (2)

Kanun Numarası : 2510

Kabul Tarihi : 14/6/1934

Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 21/6/1934 Sayı: 2733

Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 15 Sayfa: 460

* *

Bu Kanun ile ilgili tüzük için, <> nın kanunlara

göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.

* *

MUKADDEME

İskan mıntakaları

Madde 1 - (Değişik: 18/6/1947-5098/1 md.)

Muhacir ve mültecilerle göçebelerin ve gezginci çingenelerin yurt içinde

yerleştirilmeleri; Türk kültürüne bağlılık ve nüfus oturuş ve yayılışının düzel-

tilmesi amaciyle Bakanlar Kurulunca yapılacak programa uygun olarak İçişleri ve

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca tertiplenir.

Madde 2 - (Mülga: 18/6/1947-5098/13 md.)

FASIL : I

Muhacirlerin ve mültecilerin kabulü

Madde 3 - (Değişik: 18/11/1935-2848/3 md.)

Türkiye'de yerleşmek maksadile dışarıdan münferiden gelmek istiyen Türk so-

yundan meskün veya göçebe ferdler Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğinin müta-

laası alınmak şartile Dahiliye Vekilliğinin emrile ve müçtemian gelmek istiyen

Türk soyundan meskün veya göçebe ferdler ve aşiretler ve Türk kültürüne bağlı

meskün kimseler işbu kanunun hükümlerine göre Dahiliye Vekilliğinin mütaleası

alınmak şartile Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğinin emirlerile kabul olunur-

lar. Bunlara muhacir denir.

-----------------

(1) Bu kanunun 24 üncü maddesinin son fıkrasında,25 inci maddesinde, 41 inci

maddesinde, 43 üncü maddesinde ve 45 inci maddesinde yazılı <> ve <> sözleri 18/11/1935 tarih ve 2848 sayılı

Kanunun 9 uncu maddesiyle <> ve <>şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

(2) Bu Kanun ile bu Kanunu değiştiren kanunlarda Sağlık ve Sosyal Yardım Bakan-

lığına verilmiş olan görev ve yetkiler 6/3/1985 tarih ve 3161 sayılı Kanun

ile Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığına devredilmiştir.

KANUNLAR, ŞUBAT 1990 (Ek - 5)

Kimlerin ve hangi memleketler halkının Türk kültürüne bağlı sayılacağı İcra

Vekilleri Heyeti kararile tesbit olunur.

Türkiye'de yerleşmek maksadile olmayıp bir zarüret ilcasile muvakkat oturmak

üzere sığınanlara mülteci denir. 4 üncü maddede yazılı sebebler bulunmıyan mül-

teciler Türkiye'de yerleşmek isterlerse ve bunu yazı ile bulundukları yerin en

büyük idare amirine bildirirlerse haklarında Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilli-

ğince muhacir muamelesi yapılır.

Öbür mülteciler için Dahiliye Vekilliğince haklarında vatandaşlık kanunu ah-

kamı tatbik olunur.

Muhacirlerin alınma yolları Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğince, mülte-

cilerin ise Dahiliye Vekilliğince yapılacak talimatnamelerle tesbit olunur.

(Ek: 30/6/1939 - 3657/1 md.) Türkiye'de yerleşmek maksadiyle ve Hükümetten

iskan yardımı istememek şartiyle dışarıdan gelmek istiyen Türk soyundan olan

kimseler Hariciye, Dahiliye ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliklerince müşte-

reken tesbit olunacak şekiller dahilinde konsoloslarımızın verecekleri muhacir

vizesiyle Türkiye'ye gelirler ve serbest muhacir olarak kabul olunurlar. Bu yol-

da geleceklerin pasaportlarına muktazi meşruhat verilir.

İcra Vekilleri Heyeti bu madde hükümlerinin hangi yerler halkına tatbik

olunacağını tayin ve tesbit eder.

Madde 4 - A: Türk kültürüne bağlı olmıyanlar,

B: Anarşistler,

C: Casuslar,

Ç: Göçebe çingeneler,

D: Memleket dışına çıkarılmış olanlar, Türkiye'ye muhacir olarak

alınmazlar.

Bulaşık hastalıklılar doğrudan doğruya Hükümet hastanelerine gönderilip ora-

da parasız tedavi olunurlar.

Madde 5 - Hususi bir ahit dolayısiyle Türkiye'ye mecburi olarak gelenler

yapılan muahede hükümlerine ve Hükümetçe verilen kararlara göre alınırlar.

Madde 6 - A: Muhacirler sınırlardan girdikleri veya nakil vasıtalarından

çıktıkları yerin en büyük mülkiye memuruna kendilerini ve ailesi fertlerini

yazdırıp bir <> almağa ve bir vatandaşlığa girme beyannamesi

imzalamağa mecburdurlar. Muhacir kağıdı muvakkat doğum kağıdı yerine geçer ve

bir yıl muteber tutulur.

B: Muhacir olarak alınanlar, İcra Vekilleri Heyeti karariyle, hemen vatan-

daşlığa alınırlar. Küçükler baba ve analarına veya hısımlarına bağlı tutulurlar.

Kimsesiz gelen küçükler, yaşına bakılmaksızın, vatandaşlığımıza geçirilirler.

Madde 7 - A ve B: (Mülga: 18/6/1947 - 5098/13 md.)

C: Türkiye'ye geldikleri tarihten itibaren iki yıl içinde iskan istemiyen

muhacir ve mültecilere iskan yardımı yapılamaz.

FASIL : II

İçerde, nakiller, kültür ve idare tedbirleri

Madde 8 - (Mülga: 15/5/1959 - 7269/51 md.)

Madde 9 - (Değişik: 18/6/1947 - 5098/3 md.)

Göçebeler, gezginci çingeneler İçişleri Bakanlığının mütalaası alınarak

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca uygun görülecek yerlerde yerleştirilirler.

Bunlar da bu kanunda yazılı yardımlardan ve her türlü muafiyetten istifade

ederler.

Madde 10 - A: Kanun aşirete hükmi şahsiyet tanımaz. Bu hususta her hangi bir

hüküm, vesika ve ilama müstenit de olsa tanınmış haklar kaldırılmıştır. Aşiret

reisliği, beyliği, ağalığı ve şeyhliği ve bunların her hangi bir vesikaya veya

görgü ve göreneğe müstenit her türlü teşkilat ve taazzuvları kaldırılmıştır.

B: Bu kanunun neşrinden önce her hangi bir hüküm veya vesika ile veya örf ve

adetle aşiretlerin şahsiyetlerine veya onlara izafetle Reis, Bey, Ağa ve şeyh-

lerine ait olarak tanınmış, kayıtlı, kayıtsız, bütün gayrimenkuller Devlete ge-

çer. Bu kanun hükümlerine ve Devletçe tutulan usullere göre bu gayrimenkuller

muhacirlere, mültecilere, göçebelere, naklolunanlara, topraksız veya az topraklı

yerli çiftçilere dağıtılıp tapuya bağlanır. Bu gayrimenkullerin aidiyeti tapu

sicillerindeki kayıtlara göre tesbit olunur. Tapu sicillerinde aidiyete dair

bir kayıt yoksa veyahut kayıtlar yalnız şahıslar namına olupta halk arasında

bunların aşirete ait olduğu şayi bulunuyor ve aşiret fertleri de bu gayrimenkul-

lerden başkasına sahip bulunmuyorlarsa aidiyet, tahkikat üzerine, o yerin idare

heyeti karariyle hallolunur; idare heyetlerinin valilerce tasdik edilen bu kara-

rı katidir.

C ve Ç: (Mülga: 18/6/1947-5098/13 md.)

Madde 11 - (Mülga: 18/6/1947-5098/13 md.)

FASIL : III

İskan

Madde 12 -14 -(Mülga: 18/6/1947 - 5098/13 md.)

Madde 15 - (Mülga: 16/6/1970 - 1306/2 md.)

Madde 16 - A: Karı ve koca bir aile olarak iskan edilir:

B: Evlenmemiş çocuklar, çocuksuz erkek ve kadın dullar, ana ve baba ile veya

bunlardan sağ olanı ile birlikte iskan görürler;

C: Anasız ve babasız torunlar dede ve büyük analariyle veya bunlardan sağ

olaniyle birlikte iskan edilirler. Ancak torunların hisseleri tapuda kendi adla-

rına yazılır;

Ç: Anasız ve babasız çoçuklar birlikte bulunduğu ve yaşadığı kan, civar ve

sıhri hısımlariyle birlikte yerleştirilirler. Bunların da hisseleri tapuda ken-

di adlarına yazılır.

D: Anasız ve babasız çocuklar, kan ve civar veya sıhri hısımlarından biri,

yoksa kendi başlarına iskan görürler. Bunların küçüklerine ayrıca vasi tayin

ettirilir.

E: Evli çocuklar ve evli torunlar, başlı başına bir aile olarak iskan görür-

ler;

F: (C) fıkrasındaki torunların, (Ç) ve (D) fıkralarındaki çocukların, üvey

çocukların ve evlatlıkların hisseleri evleninceye kadar hiç bir suretle satıla-

maz, bağışlanamaz ve haczolunamaz;

G: Türk muhacir ve mülteciler hısım ve akrabalarının bulundukları yerde

iskan olunurlar.

Madde 17 - İskan bir aileye, nüfus ve ihtiyacına göre oturacak ev veya ev

yeri, sanatkarlara ve tüccarlara ayrıca geçim getirecek dükkan veya mağaza yahut

bu gibi yapı veya yeri ve mütedavil sermaye; çiftçilere de ayrıca kafi toprakla

çift hayvanı, alat ve edevatı, tohumluk, ahır ve samanlık veya yeri vermekle ya-

pılır.

(İkinci fıkra mülga: 11/6/1945 - 4753/64 md.)

İskan derecesini gösteren (Toprak tevzi cetveli) ilişiktir. (1)

----------------------

(1) Bu maddeye bağlı <>, 11/6/1945 tarih ve 4753 sayılı

Kanunun 64 üncü maddesi ile kaldırılmıştır.

(Ek fıkra: 18/6/1947-5098/5 md.) İskan edilecek her aileye nüfuslarına göre

dağıtılacak çeşitli toprak miktarı ve dağıtış şekli Sağlık ve Sosyal Yardım ve

Tarım Bakanlıklarınca hazırlanıp Bakanlar Kurulu tarafından tasdik edilecek bir

cetvelle tesbit olunur.

Madde 18 - İskanda Hükümetçe verilen talimata göre yapı yapılması için mal-

zeme veya para verilebilir. Yapı yapmakta kendileri de çalıştırılabilir.

İskan için Devlet ormanlarından parasız kereste vermek ve bu yapıları yapma-

da asker, Devlet memur ve müstahdemlerini ve vasıtalarını kullanmak caizdir.

Madde 19 - Yeniden kurulan veya canlandırılan köylere, orta malı olarak mev-

cut nüfusun ortak ihtiyacına yetişen mektep, cami, köy odası, karakol, pazar,

harman ve mezarlık yerleri, otlak, suvat, Orman Kanunu hükümleri içinde baltalık

ve başka ortak ihtiyaçlara lazım yerler parasız bırakılır.

Mektep odası, çeşme, su yolları, kuyu, sarnıç ve sulama tertibatı da Hükü-

metçe yapılabilir veya tamir edilebilir. Bu işlerde buraya yerleştirilenleri iş-

letmeğe Hükümet salahiyetlidir.

Madde 20-21 - (Mülga: 11/6/1945-4753/64 md.)

Madde 22 - Muhacirlerin, mültecilerin, göçebelerin ve naklolunanların yer-

leştirilmelerine ayrılan veya bunlara verilen yapılar ve topraklar kimin işgali

altında olursa olsun vali veya kaymakamın yazılı emriyle zabıtaca boşaltılır ve

kendilerine teslim olunur. Bunlara vuku bulacak tecavüzlerde de vali ve kayma-

kamlar zabıta marifetiyle tahliyeye salahiyetlidirler.

Madde 23 - Bu kanun hükümlerine göre muhacirlere, mültecilere, göçebelere,

naklolunanlara ve yerlilere dağıtılan yapı ve toprakların temlikine vali ve kay-

makamlar salahiyetlidirler. Dağıtış defter veya kararlarının altı vali veya kay-

makamlarca tasdik edilmesi, temliktir. Tasdikli defterlerdeki veya kararlardaki

miktarlar muteberdir.

(Ek fıkralar: 5/7/1939 -3667/3 md.):

Bu suretle temlik edilmiş olan gayrimenkuller hakkında vukubulacak ayni da-

valarda hasım taraf yeni malik ile birlikte Hazinedir.

Temlik tarihinden itibaren bir sene geçtikten sonra müstehikler tarafından

ancak Hazine aleyhine vaz'ıyet tarihindeki rayiç üzerinden bedel davası açılabi-

lir.

Ayın veya bedelin verilmesine hükmolunduğu takdirde mahkeme masrafları yal-

nız Hazineye yükletilir.

Madde 24 - Muhacirleri ve mültecileri ve naklolunanları kendilerine ev ya-

pıncaya veya Hükümetçe yaptırılıncıya kadar yerleşecekleri yerde veya civarda

mevcut Hükümete veya halka ait münasip binalarda barındırmak ve bu binaları vali

veya kaymakamın yazılı emriyle zabıtaca hemen boşaltmak caizdir. Ancak bu bo-

şaltmanın ev ve bina sahiplerinin yaşamalarını ve barınmalarını imkansız kılacak

yolda olmaması ve bir yıldan fazla sürmemesi şarttır.

Bu yolda binası boşaltılanlara Hükümetçe münasip kira verilir. Muhacirlerin,

mültecilerin ve naklolunanların geçtikleri yerlerde muvakkat konaklamak üzere

bir haftadan fazla bir müddet için bina boşaltılmasına izin verilemez. Bu madde-

nin hükümlerini tatbik için Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğince talimat ya-

pılır.

Madde 25 - Muhacirlerin, mültecilerin, naklolunanların ve göçebelerin yurt-

landırıldıklarından başlıyarak iki yıl içinde, görülecek hakiki lüzum üzerine,

aynı mıntakalarda iskan yerlerini değiştirmeğe ve düzeltmeğe Sıhhat ve İçtimai

Muavenet Vekili salahiyetlidir.

FASIL : IV

Mecburiyetler, tasfiye ve istihkak mazbataları

Madde 26-28 - (Mülga: 18/6/1947-5098/13 md.)

Madde 29 - (Mülga: 16/6/1970-1306/2 md.)

Madde 30 - (Değişik: 18/6/1947-5098/7 md.)

Hükümetçe iskan edilenlere borçlu veya borçsuz olarak iskan yoluyla verilen

gayrimenkuller on yıl süre ile hiç bir suretle satılamaz, bağışlanamaz, terhin

edilemez, haciz olunamaz. Tapularına o yolda kayıt düşürülür.

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının izniyle Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Ban-

kasına terhini caizdir.

FASIL : V

Muafiyetler

1- Gümrük muafiyeti

Madde 31 - (Değişik: 30/6/1939-3657/2 md.)

Bu kanunun hükümlerine göre alınan muhacirlerle dışarıdan gelen mülteci ve

aşiret fertlerinin birlikte getirdikleri aşağıda gösterilen kendi eşyaları, mal-

ları ve hayvanları gümrük resmile, bir defaya mahsus olmak üzere, sair bütün

teklif ve resimlerden muaftır.

A) Zat ve ev eşyası kamilen.

1 - Bir aile için:

B) Meslek ve meşgale eşyası aşağıdaki kayıtlarla:

Çiftçi ise çift hayvanları, arabaları, araba ve koşum takımları, çiftçiliğe

mahsus her türlü alet ve edevat ve makineleri, damızlık hayvanları, tohumluk ve

yiyecek zahireleri ve aşlıkları kamilen ve ötedenberi besledikleri büyük ve kü-

çük hayvanlarla zirai mahsullerinden değeri 6.000 liraya kadar olan mikdarı.

San'at ve serbest meslek erbabından ise; her türlü san'at ve meslek alet ve

edevatı ve makineleri, söküp getirecekleri fabrikaları alet ve edevatı kamilen

ve san'at ve mesleklerine mütaallik mamul ve gayri mamul maddelerden değeri

6.000 liraya kadar olan mikdarları (trikotaj fabrikası makineleri ve kauçuk sa-

natlar mamulatından bulunan ayakkabıları hariçtir. Ancak zata mahsus ve kulla-

nılmış küçük trikotaj makineleri muafiyetten istifade eder.)

Tüccardan ise: ötedenberi satagelmekte oldukları ticaret mallarından değeri

(12.000) liraya kadar olan mikdarı (şeker, kahve, çay, benzin, petrol, koza,

ipek ve ipekliler ve inhisara tabi maddelerle trikotaj makineleri ve kauçuk sa-

nayii masnuatından olan ayakkabıları hariçtir.)

Bu üç sınıftan hariç ise; Kendi menkul ve gayrimenkulleri bedeli veya mevcut

paraları mukabili satın alacakları mallardan veya kendi menkullerinden getire-

cekleri 12.000 liralık miktarı (şeker, kahve, çay, benzin, petrol, koza, ipek ve

ipekliler ve inhisara tabi maddelerle trikotaj makineleri ve kauçuk sanayi mas-

nuatından olan ayakkapları hariçtir).

2 - Bir cemaat için (bir köy ve mahalle veya cemaata ait kullanılmış eşya).

A) Bütün mektep eşyası;

B) Bütün cami eşyası;

C) Vakıflara ait eşya ve mahsuller;

Ç) Köy ve mahalle odası eşyası, hatıralar ve cemaata yadigar eşya;

D) Köyün ve mahallenin orta malı olan boğalar, aygırlar, tekeler, koçlar ve

damızlık bütün hayvanlar;

E) Köy veya mahallenin harman ve orak makinesi ve traktör gibi ortak zirai

makine ve aletleri, köy değirmeni ve un fabrikası gibi müşterek sanat fabrika

ve makineleri.

3 - Yukarıdaki bendlerde yazılı gümrük muafiyetlerinin tatbik şekilleri

Sıhhat ve İçtimai Muavenet ve Gümrük ve inhisarlar Vekilliklerince müştereken

tayin ve tesbit olunur.

Madde 32 - Muhacirler ve mülteciler 31 inci madde haricinde menkul ve gayri-

menkul mallarının bedeli veya ellerinde bulunan nakitleri karşılığı Türkiye'de

yapacakları sanat veya ticaret veya ziraat eşyası getirebilirler. Bu yolda geti-

rilecek eşya gümrük ve sair resimlere tabidir. Ancak bu eşyanın şeker, benzin,

petrol, koza, ipek ve ipeklilerden ve Türkiye'de inhisara bağlı maddelerle tri-

kotaj makineleri ve kauçuk sanayii mahsullerinden olan ayakkabılardan olmaması

şarttır. (1)

Madde 33 - Hükümetçe memleket iktısadiyatını korumak üzere alınan ve alına-

cak olan tedbirler 31 inci ve 32 nci maddelere göre hariçten getirilebilecek

eşya hakkında tatbik edilmez. (1)

Madde 34 - 31 ve 32 nci maddelerdeki muafiyetleri kazanabilmek, Türk vatan-

daşlığına girmek için beyanname verip karşılığında bir kağıt almağa ve getirilen

malların, muhacirlerin ve mültecilerin kendi malları olmasına vabestedir.

Sınırlarda belli kapılardan başka yollardan girmeğe mecbur kalmış olan muha-

cirler ve mülteciler getirecekleri mallar için bir beyanname verirler; aksi sa-

bit oluncuya kadar bu beyannameler muafiyet için muteber olur. Kapılardan gele-

cek muhacirlerin ve mültecilerin nizamnamesinde şekil ve mahiyetleri gösterile-

cek bir vesika göstermeleri yahut yalnız veya toplu bir beyanname vermeleri

kafidir.

Türk vatandaşlığına girmekten vaz geçen veya giremiyen veya getirdikleri

malların kendi malları olmadığı anlaşılanlardan 31 inci maddeye göre affedilmiş

olan teklif ve resimler tam olarak tahsil olunur. 32 nci maddeye göre geçirilmiş

eşya için bu teklif ve resimler iki kat alınır.

Muhacirlere ve mültecilere ait olmadığı halde bu kanunun hükümlerinden isti-

fade edilerek geçirilecek gerek eşya ve hayvanlar ve gerek sahipleri 1918 numa-

ralı Kaçakçılık Kanunu hükümlerine tabi tutulur.

Madde 35 - Muhacirlerin ve mültecilerin gümrüksüz olarak sokacakları malla-

rın değeri gümrükten geçtiği yerin piyasasındaki toptan fiyata göre tayin

olunur.

2 - Vergi ve resim muafiyeti

Madde 36 - (Değişik: 5/7/1939-3683/1 md.)

A) Hariçten gelecek muhacir ve mültecilerin pasaportları üzerine yapılacak

vize muameleleri ile kendilerine verilecek eşya ve hayvan vesikaları her türlü

resim ve harçlardan muaftır.

B) Muhacir ve mültecilerle bir yerde yurtlandırılan göçebeler ve bir mınta-

kadan diğer mıntakaya Hükümetçe naklolunanların bu kanun hükmü dairesinde yapı-

lacak iskan yardımı, gümrük ve vergi muafiyeti, tabiiyet, nüfusa ve tapuya tes-

cil ve nakil muameleleri dolayısiyle gerek kendileri tarafından verilecek, gerek

alakadar dairelerce tanzim olunacak her türlü evrak ve bu hususta verecekleri

arzuhaller damga resmiyle sair bilümum resim ve harclardan muaftır.

-----------------

(1) Bu maddelerin uygulanmasiyle ilgili olarak, 20/2/1930 tarih ve 1567 sayılı

Kanunun, 8/3/1966 tarih ve 753 sayılı Kanunla değişik Ek 2 nci maddesine

bakınız.

Madde 37 - (Değişik: 18/6/1947-5098/8 md.)

Muhacir ve mültecilerle Hükümetçe bu kanun hükümlerine göre yerleştirilen-

ler aşağıdaki muafiyetlerden faydalanırlar:

1- Vergi muafiyeti:

A) Yukarda yazılı kimseler beş yıl arazi, bina, kazanç, buhran, muvazene,

hava kuvvetlerine yardım ve yol vergilerinden muaf tutulurlar.

Bu muafiyet süresi Hükümetçe iskan edilenlere bu kanun hükümlerine göre

yapılacak iskan yardımlarından bina ve arazi vergileri için gayrimenkullerin

temlik edildikleri tarihi, kazanç, buhran, muvazene ve hava kuvvetlerine yardım

ve yol vergileri için bu kimselerin yurda geldikleri ve serbest iskana tabi

olanlar da muhacir kağıdının verildiği yılı takibeden yıldan başlar.

Ancak, muhacirlerin huduttan girdiği, mültecilerin yerleşmek talebinde bu-

lundukları, göçebelerin ve içerde bir yerden diğer bir yere yerleştirilenlerin

iskanına başlandığı tarihten muafiyet başlangıcına kadar geçecek zaman zarfında

mezkür vergiler aranmaz.

Hükümetçe iskan yerleri değiştirilenler yeniden muafiyete mazhar olurlar.

Şu kadar ki, nakil tarihinde eski muafiyeti hitama ermiş olanların naklin bitti-

ği tarihten yeni mahallerinde iskan yardımlarının bittiği tarihe kadar geçen

zamana ait vergileri de aranmaz.

Bu maddedeki yıl tarihi, taallük ettiği vergi kanunlarında mükellefiyete

esas tutulmuş olan yılı ifade eder.

Eski iskan mevzuatına göre iskan hakkına malik olup da İskan Kanunu hükümle-

rine göre yerleştirilmeleri icabedenler hakkında da yukardaki hükümler uygula-

nır.

B)Bu kanun hükümlerine göre Hükümetçe temlik edilen toprak ve yapılardan bu

temlik dolayısiyle veraset ve intikal vergisi ve ferağ harcı ve resmi alınmaz.

C) Noterlerce yapılacak borçlanma senetleri pula, harca ve ücrete tabi

değildir.

2 - Tapu muafiyeti:

Bu kanuna göre gerek parasız ve gerek borçlu ve gerek peşin paralı olarak

verilen bütün yapı ve topraklar harçsız, pulsuz tapuya bağlanarak senedi veri-

lir.

Temlik ve teffiz, kıymet takdiri, borçlanma ve ipotek konup kaldırma muame-

leleri hiçbir harca, masrafa ve pula tabi tutulmaz.

3 - Askerlik muafiyeti

Madde 38 - A : Muhacirlerin askerlik çağlarının başlangıcı geldikleri yılda

nüfus kütüklerine geçen yaşlarına ve bu esasa göre hesap olunur. Nüfus doğum ka-

ğıtlarında doğumlarının ay ve günü yazılı olmıyanların doğum günleri yılın tem-

muzunun birinci günü sayılır.

B : Geldikleri yıl İkinci Kanunun birinde 22 yaşını bitirmiş olanlar muvaz-

zaf hizmete tabi tutulmayıp yaşıtları efrat arasına ihtiyata geçirilirler. Bu

gibilerin, her ne sebeple olursa olsun, nüfus kütüğüne yazılmalarının gecikmiş

olması, geldikleri zaman ve yaşlarına göre başlıyacak olan askerlik çağlarını

geciktirmez. Bunlar, nüfus kütüğüne yazıldıkları tarihten başlıyarak iki yıl

geçmedikçe talim, manevra ve başka iş için silah altına çağrılmazlar.

Geldikleri yıl İkincikanunun birinde 22 yaşını bitirmemiş olanlar muvazzaf

hizmetini yapmağa mecbur tutulurlar. Ancak bunlardan geldikleri tarihte (16:22

dahil) yaşında olupta Hükümetçe iskan edilenlerin ve Hükümetin gösterdiği yerde

yurt tutanların muvazzaflık hizmetleri, nüfus kütüğüne kaydolundukları tarihten

başlıyarak, iki yıl geciktirilirler: Bu hizmetleri en yakın piyade kıtalarında

yaptırılmak üzere altı aya indirilir. Hükümetçe iskan edilmiyenler veya Hüküme-

tin gösterdiği yerde yurt tutmak istemiyenler yalnız iki yıllık geciktirme hak-

kından istifade ederler.

C : Memleketlerindeki tahsilleri yedek subay yetişecek derecede olupta, gel-

dikleri tarihte, 22 yaşını bitirmiş olanlarla memleketlerinde askerlik yapmış ve

fakat 22 yaşını bitirmemiş bulunanlardan yedek subay olmak istiyenler ve geldik-

leri tarihte, 22 yaşını bitirmemiş ve memleketlerinde askerlik etmemiş olanlar

iki yıl geciktirme hizmetinden sonra 1076 numaralı kanun hükümlerine tabi tutu-

lurlar.

Ç : Muhacirler arasında önce tabi oldukları Hükümet ordusunda ihtiyat veya

muvazzaf zabit olanlardan lazım olan evsafı taşıyanlar, staja tabi tutularak,

yedek subaylığa geçirilirler.

D : Umumi seferberlikte muafiyet yoktur. Ancak nüfus kütüğüne kaydolunduk-

ları tarihten başlıyarak üç ay geçmemiş olanların silah altına alınmaları üç

ayın sonuna bırakılır.

E : Bir yıl içinde nüfus kütüğüne kayıtlarını yaptırmıyanlar yukardaki

muafiyetten istifade edemezler.

F : Eski memleketlerinde askerlik ettiklerini veya bunun yerine bedel

verdiklerini tevsik edenler tekrar muvazzaf hizmete tabi tutulmayıp yaşıtları

yerli efrat ile ihtiyata geçirilirler.

G : Türkiye içinde bir iskan mıntakasından diğer bir iskan mıntakasına Hükü-

metçe naklolunarak yerleştirilen vatandaşlardan muvazzaf hizmete tabi olupta bu-

nu henüz yapmamış olanların bu hizmetleri, yerleşecekleri yere vardıkları tarih-

ten başlıyarak, iki yıl geciktirilir ve en yakın piyade kıtalarında yaptırılmak

üzere altı aya indirilir.

H : Kanunen muhacir tanınmıyan mülteciler ve ecnebilerden Türk vatandaşlığı-

na girenler, vatandaşlığa alındıkları tarihte hangi yaşta iseler o yaştaki yerli

efrat gibi askerliklerini yaparlar. (1)

FASIL : VI

Mali hükümler

Madde 39 - (Mülga: 16/6/1970-1306/2 md.)

Madde 40 - İskan ameliyat ve inşaatı için, her yılın tahakkuk edecek miktarı

o yıl bütçesinden verilmek üzere, gelecek yıllara sari taahhütler yapmağa Hükü-

met salahiyetlidir.

Madde 41 - Her yıl, Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti bütçesine ayrı bir

fasıl halinde, bu kanunda yazılan işleri görmeğe kafi miktarda tahsisat konulur.

---------------

(1) 16/6/1927 tarih ve 1076 sayılı Kanunda değişiklik yapan 29/11/1983 tarih ve

2962 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile diğer Kanunlarda yer alan <> ibareleri <> şeklinde değiştirilmiş olup bu değişiklik metne işlenmiştir.

FASIL : VII

İskan komisyonu

Madde 42 - (Değişik: 18/6/1947-5098/10 md.)

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığında Bakanın veya tevkil edeceği zatın baş-

kanlığı altında Sağlık ve Sosyal Yardım, İçişleri, Milli Savunma, Dışişleri,

Maliye, Milli Eğitim, Ekonomi, Tarım Bakanlıklarınca ve Ziraat Bankasınca seçi-

lecek zatlardan ve vukuf ve ihtısaslarından istifade edilmek üzere Sağlık ve

Sosyal Yardım Bakanlığınca hariçten alınacak en çok üç zattan müteşekkil Merkezi

İskan Komisyonu bulunur.

Merkezi İskan Komisyonu başlıca Türkiye'ye gelecek muhacirlerin veya bu kanu-

na göre içerde yerleştirilecek vatandaşların iktisadi, içtimai, sıhhi vasıflara

ve şartlara göre mürettep yerlerini tetkik etmek, iskan programları hakkında

tetkiklerde bulunmak, iskana yarıyacak toprak ve yapıları araştırıp bulmak, mu-

hacirlerin sevk şartlarını mütalaa eylemek, iskan tahsisatının sarf yerleri hak-

kında mütalaada bulunmak, hariçten ve dahilden yeni yurtlarına yerleşecek olan-

ların sevkleri ve müstahsıl hale girinceye kadar bakımlariyle alakadar olan

Devlet daireleri şubelerinin muzaheretlerini ve çalışma birliğini yapmaya yarı-

yan tedbirleri düşünmek gibi görevlerle mükelleftir. Kararları istişari mahiyeti

haizdir.

Merkezi İskan Komisyonunun çalışma tarzı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığın-

ca tanzim ve Bakanlar Kurulu tarafından onanacak bir yönetmelikle tespit olunur.

FASIL : VIII

İcrai hükümler

Madde 43 - Muhacirlere, mültecilere, göçebelere ve naklolunanlara, yerleşe-

cekleri kazaya eriştikleri günden başlıyarak en çok üç ay içinde istihkakları

olan eldeki yapıların veya yerlerin ve toprakların tam olarak dağıtılıp teslim

ve tevzi defterlerinin tapuya tevdi edilmiş ve tapuca da tescilleri yapılarak

tapuları kendilerine verilmiş olması mecburidir. Çok miktarda birden toplu mu-

hacir gelen kazalarda Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekili bu müddeti altı ay daha

uzatabilir.

Tahsisat verilen yerlerde istihsal vasıtalarının veya bedellerinin tam ola-

rak veya tahsisat miktarına göre kısmen üç ay içinde verilmiş bulunması mecbu-

ridir.

Muhacirlere ve naklolunanlara yapılacak yapıların veya yapı yardımlarının

yurt yerine vasıl olduklarından itibaren bir yıl ve göçebelere üç yıl içinde

yapılması mecburidir.

Zaruri hallerde idarei hususiyelerden, belediyelerden, köy sandıklarından

ve imece suretiyle halktan yardımlar temin olunabilir.

Bütün Hükümet memurları her şeyden önce bu madde hükümlerini yapmağa

mecburdurlar.

Madde 44 - Muhacirlerin, mültecilerin, göçebelerin ve naklolunanların iskan

edilmesinden istihkaklarının eksiksiz olarak vaktinde dağıtılıp teslim olunma-

sından ve müstahsil hale getirilmesinden vali ve kaymakamlar mesuldürler.

Vilayet ve kazada iskan teşkilatı varsa, bunlar vali ve kaymakamın emrinde

bu işleri görürler. İskan teşkilatı olmıyan veya olupta yetmiyen yerlerde vali

ve kaymakamlar kendi vilayet ve kazaları Devlet, idarei hususiye ve belediye

memurlarından münasip gördüklerini muhacirleri, mültecileri, göçebeleri ve nak-

lolunanları yerleştirmek, bunlara verilecek yerleri ölçmek ve dağıtmak ve inşaa-

ta bakmak gibi muhacir ve iskan ve nakil işlerine memur etmeğe salahiyetlidir-

ler. Bu memurlar her şeyden önce bu işleri yapmağa mecburdurlar.

(Ek fıkra: 23/12/1934-2650/1 md.) 43 üncü madde ile bu maddenin iskan işle-

rinin memurlar tarafından yapılmasına dair olan hükümleri Adliye memurlarına

şamil değildir.

Madde 45 - Valiler, kaymakamlar bu kanun hükümlerini, İcra Vekilleri Heye-

tince veya Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilliğince verilecek talimat ve emirleri

dikkat ve ehemmiyetle tatbik ve takip etmeğe, nahiye müdürleri, emniyet memurla-

rı ve jandarma bu emir ve talimatlara istinaden vali ve kaymakamlardan verilecek

emirleri dikkat ve ehemmiyetle ve azami süratle yapmağa mecburdurlar.

Yapmıyan veya yapamıyan veya yaptıramıyan veya bunda dikkatsizlik ve gevşek-

lik gösterenler vazifeden çıkarılırlar.

Madde 46 - 43, 44 ve 45 inci maddelerdeki mecburiyetleri yapmıyan, bu madde-

lere muhalif hareket eden ve iskan işlerinde gevşeklik gösteren memurlar hakkın-

da kaymakamlar onbeş günlüğe ve valiler bir aylığa kadar para cezası kesmeğe

salahiyetlidirler.

Madde 47 - Umumi Müfettişlik teşkilatı olan mıntıkalarda umumi müfettişler

muhacirlerin, naklolunanların ve göçebelerin muayyen müddetlerde iskan ettirilip

müstahsil hale gelmelerinden birinci derecede mesuldürler. (1)

FASIL : IX

Müteferrik hükümler

Madde 48 - 18 Teşrinievvel 1912 tarihinden bu kanunun neşri tarihine kadar

Trakya'da iskan edilip tapusu verilmiş olan gayrimenkul sahiplerinden boş kalmış

yerlere yeniden Hükümetçe iskan edilmiş olanlar namına tapu senedi verilir ve

bunların eski kayıtları terkin olunur.

Bu gayrimenkullerin sahipleri zuhur eder ve başka bir yere iskan edilmediği

de anlaşılırsa kendilerine yeni muhacir gibi toprak ve yapı verilir.

Madde 49 - (Değişik: 18/6/1947-5098/11 md.)

Bu kanunun icra sureti tüzük ve yönetmelikler ile tayin olunur. Hükümetçe

iskan edilenlerle bütün muhacir ve mültecilerin bu kanundaki muafiyetlerden is-

tifade etmek üzere ne yolda hareket edecekleri bu tüzükte gösterilir.

Madde 50 - 31 Mayıs 1926 tarih ve 885 numaralı, 3/4/1933 tarih ve 2263 numa-

ralı, mahalli iskanlarını bilamezuniyet tebdil eden muhacir ve mültecilerle aşa-

ir hakkında 28 İkinci Teşrin 1341 tarih ve 675 numaralı kanunlar, 22/III/1934

tarih ve 2396 numaralı muhacir ve mültecilerin gümrük muafiyeti hakkındaki kanu-

nun muvakkat maddesinden maadaki maddeleri, 2 Haziran 1929 tarih ve 1507 numara-

lı Askerlik Mükellefiyeti Kanununun muaddel ikinci maddesinin bu kanunun 38 inci

maddesine mugayir hükümleri ve bu kanuna muvafık olmıyan bütün hükümler kaldı-

rılmıştır.

Ek Madde 1 - (10/2/1937-3123 sayılı ek kanunun 1 inci maddesi hükmü olup, ek

madde haline getirilmiştir.)

Aşağıda (A) ve (B) fıkralarında yazılı kayıt ve şartlar dahilinde dış memle-

ketlerden Türkiye'ye ithal edilecek keresteler, gümrük resmi ile sair bilümum

rüsum ve tekaliften muaftır.

----------------

(1) Bu maddede zikredilen <>, 21/11/1952 tarih ve 5990 sa-

yılı <> 1. maddesi ile kaldırılmıştır.

A) 2510 ve 2848 sayılı kanunlar hükümlerine göre muhacirler için yaptırıla-

cak evler ve müştemilatı ile diğer tesisatta kullanılmak üzere Sıhhat ve İçtimai

Muavenet Vekaleti tarafından dış memleketlerden 1936 mali yılı iptidasından iti-

baren 1945 mali yılı sonuna kadar getirilmiş ve getirilecek olan mamul kereste-

ler,

B) Usulü dairesinde izin verildikten sonra 2510 ve 2848 sayılı kanun hüküm-

lerine göre 1935 mali yılı bidayetinden itibaren Türkiye Cumhuriyeti dahilinde

yerleşmek veya iskan edilmek üzere dış memleketlerden Türkiye'ye muhacir olarak

gelen veya nakil masrafları Devletçe tesviye edilerek getirilen muhacirlerin,

her aile için beş metre mikabını geçmemek ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti

tarafından tayin edilecek evsafta bulunmak üzere 1945 mali senesi sonuna kadar

beraberlerinde getirerek ilk girim kapılarında Hükümetçe tayin edilen bedel mu-

kabilinde iskan emrine terkettikleri ve edecekleri keresteler. (1)

Ek Madde 2 - (10/2/1937-3123 sayılı ek kanunun 2 nci maddesi hükmü olup, ek

madde haline getirilmiştir.)

Muhacirlerin iskanına ait inşaatta sarfedilmek üzere Sıhhat ve İçtimai Mua-

venet Vekaleti tarafından Devlet demiryollarile sevkolunacak kerestelerden, na-

kil esnasında cari asgari tarifenin yüzde ellisi nisbetinde nakil ücreti alınır.

Ek Madde 3 - (25/4/1938-3371 sayılı ek kanunun 1 inci maddesi hükmü olup, ek

madde olarak numarası teselsül ettirilmiştir.)

İskan edilecek göçebelerden henüz nüfus kütüklerine yazılmamış olanlar gizli

nüfus cezasına ve hiç bir harç ve resme tabi tutulmadan nüfusça tescil olunur-

lar.

Ek Madde 4 - (25/4/1938 - 3371 sayılı ek kanunun 2 nci maddesi hükmü olup,

ek madde olarak numarası teselsül ettirilmiştir.)

Hükümetçe yerleştirilmiş olan göçebelerden aranmakta olup da bu kanunun

mer'iyete girdiği tarihe kadar tahsil edilmemiş bulunan harç, resim ve gizli

nüfus cezaları aranmaz.

Ek Madde 5 - (18/6/1947 - 5098/12 md. ile gelen ek madde hükmü olup madde

numarası teselsül etirilmiştir; Değişik: 3/8/1951-5826/1 md.)

Kars İlinin Ilıca, Ağrı İlinin Tokaltı, Serdarbulak, Karnıyarık, Şehrigerden

ve Yukarıniço Köyleri doğularından geçirilen hattın doğu kısmında kalan ve için-

de Küçükağrı Dağı da bulunan yasak bölgeye ordu ve zabıta kuvvetlerinden maada

Bakanlar Kurulu kararı olmadıkça hiç bir kimse giremez.

Ek Madde 6 - (3/8/1951 - 5826 sayılı kanunun 2 nci maddesi hükmü olup, ek

maddeye çevrilerek numarası teselsül ettirilmiştir.)

Yasaklığı kaldırılan ve idareten boşaltılan bölgelerde ihtiyaca göre köy ku-

rulacak olan yerler Tarım, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarının

tayin edecekleri birer mütehassıstan müteşekkil üç kişilik heyet tarafından tes-

bit edilir.

(Değişik fıkralar: 1/7/1953 - 6093/1 md.)

Yasak ve idareten boşaltılmış bölgeler dışında kalan serbest bölgelerden

2510 sayılı kanun mucibince nakle tabi tutulan kimselerden,

-----------------

(1) Bu madde ile tanınan, ithalde alınan her türlü vergi, resim ve harç muafiye-

ti, 6/5/1986 tarih ve 3286 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile kaldırılmıştır.

A) Mürettep yerlerinde iskan edilmeden eski yerlerine dönenler,

B) Mürettep yerlerinde verilen gayrimenkulleri Hazineye terkedenler,

C) Mürettep yerlerinde iskan görmemiş ve eski yerlerindeki gayrimenkulleri

de tevzi edilmiş olup da bedellerini almaktan feragat edenler,

Toprağı müsait yerlerde iskan edilirler.

Ancak serbest bölge ahalisinden olup da bu yerlerde gayrimenkulleri bulunmı-

yan ve mürettep yerlerinde verilen gayrimenkullerini de satmak suretiyle elle-

rinden çıkaranlardan muhtaç olanlara İskan Kanununun borçlandırma usulleri dai-

resinde toprak ve ev yeri verilir.

Ek Madde 7 - (3/8/1951-5826 sayılı kanunun 3 üncü maddesi hükmü olup, ek

maddeye çevrilerek numarası teselsül ettirilmiştir.)

Yasaklığı kaldırılan ve idareten boşaltılan bölgeler ahalisinden olupta:

A ve B - (Mülga: 1/7/1953-6093/5 md.)

C) Mürettep iskan yerlerinde verilen gayrimenkullerini satmak suretiyle eski

illerinde veya bu iller civarında 2510 sayılı kanunun 15 inci maddesinin üçüncü

bendi gereğince borçlanma yoliyle ev yeri ve toprak verilenler;

Ç) Mürettep yerlerinde iskan görmemiş ve yasak bölge ile idareten boşaltıl-

mış bölge civarında iskan edilipte iskanına muhassas gayrimenkullerini Hazineye

iade etmemiş olanlar;

Bu kanunla derpiş edilen iskan hak ve yardımlarından faydalanamazlar.

Ek Madde 8 - (3/8/1951-5826 sayılı kanunun 4 üncü maddesi hükmü olup ek mad-

deye çevrilerek numarası teselsül ettirilmiştir; Değişik: 1/7/1953-6093/2 md.)

Yasaklığı kaldırılan veya idareten boşaltılan bölgeler halkından olup da

üçüncü maddenin şümulü haricinde kalan yardıma muhtaç kimselerin bu kanunun yü-

rürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde iskanlarını istedikleri takdir-

de bu bölgeler dahilinde veyahut arazisi müsait başka yerlerde İskan Kanunu hü-

kümlerine göre iskanları yapılır.

Ek Madde 9 - (1/7/1953-6093/4 md. ile gelen hüküm olup madde numarası tesel-

sül ettirilmiştir.)

Yasak ve idareten boşaltılan bölgeler halkından olup da mürettep yerlerinde

iskan edilmiş olanlarla idareten boşaltılmış bölgelerde arazisi tevzi edilenle-

rin, istihkak mazbatası mukabili iskan gören veya mazbata muhteviyatını almış

olanların ve 5826 sayılı kanuna tevfikan iskan edilenlerin gayrimenkulleri hariç

diğerlerinin eski yerlerinde kalan ve 2510 sayılı kanunun mülga 26 ncı maddesi

gereğince Devlete intikal etmiş olan gayrimenkulleri ibraz edecekleri tasarruf

belgelerine müsteniden sahiplerine iade olunur.

Bu suretle Hazineye intikal etmiş olan gayrimenkullerin son zilyedleri ya-

saklığın devam ettiği müddetçe dahi bila inkıta zilyedi addedilir. Şu kadar ki,

mürettep yerinde iskan edilmiş olup da iskanına muhassas gayrimenkulünü bu ka-

nunun neşri tarihinden önce satmış olanların yasak ve boşaltılmış bölgelerle

serbest bölgelerdeki arazileri tevzi veya herhangi bir amme hizmetine tahsis

edilmemiş ise mürettep yerinde sattıkları gayrimenkullerin 1944 mali yılı vergi-

sine matrah olan kıymetinin dört misli Hazineye ödenmek suretiyle eski yerlerin-

deki malları sahiplerine geri verilir.

Sahiplerine iadesi lazımgelen yasak bölgelerdeki topraklardan istimlak edi-

lip de şimdiye kadar ödenmemiş olan istimlak bedelleri sahiplerine ödenir.

Ek Madde 10 - (16/6/1970-1306/1 md. ile gelen Ek 1 inci md. hükmü olup madde

numarası teselsül ettirilmiştir.)

Hükümetçe vücuda getirilecek baraj, havaalanı, fabrika, ekonomik ve savunma

ile ilgili diğer tesislerin inşası, tarih ve tabiat kıymetlerinin korunması gibi

amaçlar için yapılacak kamulaştırmalar veya özel kanunların uygulanması sebebiy-

le taşınmaz mallarının kısmen veya tamamen ellerinden çıkması neticesi yerlerini

terk etme zorunda kalanlardan;

a) Taşınmaz malları tamamen kamulaştırılanlar,

b) Taşınmaz malları kısmen kamulaştırılıp bu yerleri terk etmek zorunda ka-

lanlar,

c) İskan planlama etütlerinin başladığı bütçe yılı başlangıcından en az üç

yıl önce kamulaştırma sahasında yerleşmiş olup da taşınmaz malı olmıyanlar;

Diledikleri takdirde Hükümetçe gösterilecek yerlerde 2510 sayılı Kanunla bu

kanun hükümlerine göre iskan edilirler. Şu kadar ki; zor durumda olmadan bu ka-