DEVLET MEMURLARI KANUNUNUN YÜRÜRLÜKTEN
KALDIRILMIŞ HÜKÜMLERİ
Kanun Numarası : 657
Kabul Tarihi : 14/7/1965
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 23/7/1965 Sayı: 12056
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 4 Sayfa : 3044
1 - 5/12/1968 tarih ve 1069 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numaraları Ek Md. 1)
Ek Madde 1 fıkra bir - (29/12/1966 tarih ve 819 sayılı Kanunun 1 inci madde
hükmü olup ilgili mevzuatın tek metin halinde derlenmesi sırasında ek maddeye
çevrilmiş ve numarası teselsül ettirilmiştir.)
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun mali hükümlerinin uygulanacağı tarihe
kadar, bu kanunun 236 ncı maddesi kapsamına girenlere ve genel, katma bütçeler
ile bunlara bağlı döner sermayelerden ve kefalet sandıklarından maaş ve ücret
alan memur ve hizmetlilere, hakim, savcı ve yardımcıları ile bu sınıflardan sa-
yılanlara, üniversite öğretim üyeleri ile yardımcılarına, sayıştay mensuplarına,
subay, astsubaylar ve 6320 sayılı çavuş ve uzman çavuş kanunu ile, 635 sayılı
Uzman Jandarma Kanununa göre ücret ve aylık alanlara, 263 sayılı Kanun gereğin-
ce zamma esas olan aylık ve ücretlerinden her ay aşağıdaki oranlarda avans sure-
tiyle ödeme yapılır.
Aylık veya Ücret Oran
---------------------- --------------
1 100 - 2 000 % 10
100 - 950 % 15
2 - 26/2/1970 tarih ve 1238 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: Ek Madde)
Ek Madde - (19/3/1969 tarih ve 1136 sayılı Kanunun 195. maddesi hükmüdür.)
Avukatlık Kanunu gereğince topluluk sigortasına girmiş olan ve primlerini
zamanında ödemek suretiyle sigortalılığa devam eden bir avukat, T.C.Emekli San-
dığına tabi bir memuriyete atandığında, sigortalılığına esas alınan avukatlık
süresinin üçte ikisi memuriyet kıdemine sayılır.
3 - 31/7/1970 tarih ve 1327 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri (Madde numaraları: 1,3,4,28,32,33,34,35,
36,37,40,41,42,43,44,48,49,50,53,54,55,56,57,58,60,61,65,68,70,71,72,73,74,77,
79,83,84,85,86,88,89,92,93,99,102,105,146,147,148,149,150,151,154,155,156,158,
159,161,162,163,173,175,176,178,190,191,192,193,196,214,232,235,237 Geçici 1,2,
4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,17,18,19,20,21,22,23)
Madde 1- (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanun, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde
çalışan, genel veya katma bütçelerden veya bunlara bağlı döner sermayeli kuru-
luşlardan veyahut kefalet sandıklarından aylık alanlara uygulanır.
Hakim ve savcı sınıfından olanlarla, subay ve astsubaylar bu kanun hükümle-
rine tabi değildirler.
Üniversite öğretim üyeleri ve yardımcıları, mali hükümler dışında Üniversi-
teler Kanunu ile aynı kanunun ek ve tadillerine tabidirler.(1)
İl özel idareleri ve belediyeler personeli hakkında kendi özel kanunları hü-
kümleri uygulanır.
Madde 3 bent (A) - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
A) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memur-
larını görevlerin gerektirdiği niteliklere mesleklere ve Devlet için taşıdığı
değere sınıflara ayırmaktır.
Madde 4 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memuru :
A) "Devlet memuru" deyimi, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve
sürekli görevlere devamlı vazife görmek üzere atanan genel veya katma bütçeler-
den veya bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardan veyahut kefalet sandıkla-
rından aylık alan kişileri,
Sözleşmeli personel:
B) "Sözleşmeli personel" deyimi, yurtta yapılamıyan özel ihtisas öğrenimine
ihtiyaç gösteren belirli istisnai görevlerde kurumların bu kanundaki esaslara
uygun olarak görev kanunları ile alacakları yetkiye dayanılarak, geçici süreli
ve sözleşme ile çalıştırılan kişileri,
Yevmiyeli personel:
C) "Yevmiyeli personel" deyimi, Devlet kamu hizmetlerinin asli mahiyette ol-
mıyan işlerinde bedenen belirli ve geçici süre için, gündelikle çalıştırılan
kişileri,
İfade eder.
Madde 28 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memurları, Türk Ticaret Kanununa göre "tacir" veya "esnaf" sayılmala-
rını gerektirecek bir faaliyette bulunamazlar, ticari mümessil ve ticari vekil
olamazlar, kollektif şirket ortaklığı ile komandit şirkette komandite ortaklığa
giremezler ve ticaret şirketlerinde müdürlük, idare meclisi üyeliği ve murakıp-
lık görevlerini deruhde edemezler. Devlet memurlarının üyesi oldukları yapı ve
tüketim kooperatiflerindeki yönetim ve denetim görevleri bu yasaklamanın dı-
şındadır.
Yukardaki fıkrada gösteriler dışında kalan kazanç getirici faaliyetlerden
hangilerinin Devlet memurları tarafından yapılamıyacağı, sınıfının tüzüğünde be-
lirtilir.
Eşleri birinci fıkrada gösterilen faaliyetlerde bulunan Devlet memurları, bu
durumu 15 gün içinde bağlı oldukları kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
---------------------------
(1) 3. Fıkrada yer alan ".... mali hükümler dışında..... " hükmü, Anayasa Mahke-
mesinin E. 1965/32, K. 1966/3 sayılı Kararı ile 4/2/1966 tarihinde iptal
edilmiştir.
KISIM - II
Sınıflandırma
Madde 32 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sınıf, bu kanuna tabi kurumlarda müştereken yetişme ve meslek niteliklerini
gerektiren Devlet kamu hizmetleri ile bu hizmetler için tesbit edilen kadrolara
atanan Devlet memurlarının toplamından meydana gelir.
Madda 33 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanuna tabi kurumlarda, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği bütün gö-
revler için görev yerleri belirtilerek kadrolar tesbit olunur.
Sözleşmeli personel ile yevmiyeli personelin kodroları, kadro cetvellerinde
sayıları belli edilerek alacakları ücretlerin en az ve en çok hadleri gösteril-
mek suretiyle tesbit olunur.
Bu kurumlarda kadrolar dışında hiçbir kimse çalıştırılamaz.
Genel Kadro Kanunu ile görev yerleri belirtilerek tespit olunan kadrolara
atanan memurlar başka bir yerde çalıştırılamazlar.
Madde 34 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanuna tabi kurumların görevlerini başarı ile yapmalarına yetecek kadro-
lar, görev yerleri belirtilerek kurum, Maliye Bakanlığı ve Başbakanlık Devlet
Personel Dairesi yetkili temsilcilerinin birleşik kararı ile hazırlanır.
Madde 35 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
33 üncü ve 34 üncü maddelere göre her kurum için hazırlanan kadrolar, kurum
tarafından çalıştırılacak:
A) Devlet memurlarının :
1. Kadro unvanını,
2. Sınıfını,
3. Derecesini,
4. Derecelerin en az ve en çok göstergelerini,
5. Kadro adedini,
B) Sözleşmeli personelin :
1. Kadro adedini.
2. Her kadronun karşılığının yıllık en az ve en çok tutarını,
3. Özel ihtisasın tanımını.
4. 4 üncü maddenin (B) bendinde tanımı yapılmış özel ihtisası veren öğreni-
min yurt içinde yapılmadığına dair Milli Eğitim Bakanlığından ve üniversiteler-
arası kuruldan ayrı ayrı belge alındığına dair kaydı,
C) Yevmiyeli personelin adedleri ile gündeliklerinin en az ve en çok miktar-
larını :
Gösteren ve her kurum için hazırlanmış bulunan kadro cetvelleri "Genel kad-
ro kanun tasarısı" adı altında düzenlenerek Maliye Bakanlığı tarafından Bakanlar
Kuruluna sunulur.
Genel Kadro Kanununda değişiklik gerektiği hallerde yukardaki maddelere göre
işlem yapılır.
Madde - 36 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Başbakanlık Devlet Personel Dairesi, Maliye Bakanlığı ve ilgili kurumların
yazılı görüşlerini de alarak yönetici ve icracı sınıfları ile büro sınıflarını,
5/1/1961 tarihli ve 224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkın-
daki Kanun ge-
reğince sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi için gereken sınıfları ve müş-
terek yetişme nitelikleri olan bilimsel, teknik, mesleki ve diğer sınıfları te-
sis eder.
Başbakanlık Devlet Personel Dairesi bu sınıfların tüzüklerini Maliye Bakan-
lığı ve ilgili kurumların ve Devlet personel sendikaları veya meslek birlikleri-
nin, federasyonlarının veya konfederasyonlarının yazılı görüşlerini de alarak
hazırlar ve Bakanlar Kuruluna sunar.
Bu sınıf tüzüklerinde :
a) Bu kanundaki,
b) Genel kadro kanunundaki, ilgili hükümlerin her sınıf için özellik taşıyan
hususları belirtilir.
Mesleki ihtisasla ilgili idari kadrolara mesleki, teknik ve bilimsel sınıf-
lardan ve yönetici sınıftan atama yapılır. Yönetici sınıfa, imtihanla üniversite
ve yüksek okul mezunları alınır.
Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi Teşkilatında görevli memurlar için sı-
nıflar tesis olunur.
Madde 37 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Derece, sınıf içerisinde, görevin önem veya sorumluluğunun artışı ile ayarlı
yükselme adımıdır.
Gerektiren hizmetler için tek dereceli sınıflar tesis edilir.
Madde 40 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Genel olarak 18 yaşını tamamlıyanlar Devlet memuru olabilirler.
Bir meslek veya sanat okulunu bitirenler en az onbeş yaşını doldurmuş olmak
ve Türk Kanunu Medenisinin 12 nci madddesine göre kazai rüşt kararı almak şartı
ile sınıf tüzüklerinde belli edilen Devlet memurluklarına atanabilirler.
Sınıf tüzüğünde, bir sınıfa girebilmek ve gerekirse sınıflar içerisindeki de-
recelere geçebilmek için şart koşulacak en küçük ve en büyük yaş hadleri belir-
tilir.
Madde 41 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanun hükmüdür.)
Genel olarak ortaokulu bitirenler Devlet memuru olabilirler.
Sınıf tüzüğünde belirtilen bazı hizmetler için Devlet memurluğuna ilkokulu
bitirenlerin de alınmaları caizdir.
Sınıf tüzüğünde, bir sınıfa veya gerekirse sınıflar içinde derecelere gire-
bilmek için şart koşularak daha yüksek öğrenim dereceleri, lüzumlu hallerde okul
isimleri ve öğrenim dalları sayılarak belirtilir.
Madde 42 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Gerektiren görevlerde sınıfın tüzüğünde belirtilen derecelere yükselen Dev-
let memurları, 6 seneden çok olmamak üzere bir yetişme ve deneme süresi geçirir-
ler.
Bu yetişme ve deneme süresinin sonunda sınıfın tüzüğünde belirtilen esas ve
şartlara göre başarı sağlıyamıyan Devlet memurları hakkında yapılacak işlem,
sınıfının tüzüğünde belirtilir.
Madde 43 fıkra iki - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sınıf tüzüklerinde, aylıklar, hizmetin Devlet için taşıdığı değer, varsa,
hizmet riski, değişik hizmet şartları ve sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi
için gereken özel şartlar hesaba katılarak diğer hizmetlerin Devlet için taşı-
dığı değerlerle orantılı olarak her derece ve kademe için gösterge rakamları ile
belirtilir.
Madde 44 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Hizmetin özelliğine göre, her sınıfta ve gerekiyorsa her derecede, Devlet
memurlarının yaş haddi ile zorunlu olarak emekliye çıkarılacakları yaşlar, sı-
nıf tüzüklerinde gösterilir.
Bu suretle Devlet memuru 45 yaşından evvel emekliye çıkarılamaz, 65 yaşından
sonra çalıştırılamaz.
Madde 48 bent (B) - (14/7/1965 tarih ve sayılı Kanunun hükmüdür.)
B) Özel şartlar :
Hizmet göreceği sınıfın özel tüzüğünde belirtilen :
1. Öğretim veya eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak,
2. Diğer şartları taşımak.
Madde 49 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet kamu hizmetlerine girmek istiyenlerden genel ve özel şartları haiz
bulunmıyanlar yarışma sınavına katılamazlar.
Genel ve özel şartları haiz olanların girmek istedikleri sınıfın yarışma sı-
navına katılmaları ve sınavı kazanmış olmaları şarttır.
Yarışma sınavına tabi tutulmadan girilebilecek görevler sınıf tüzüklerinde
gösterilir.
Madde 50 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Yarışma sınavlarının tertiplenmesi ve yürütülmesi Başbakanlık Devlet Perso-
nel Dairesinin gözetimi ve denetim altında yapılır.
Kurumlararası sınıflara alınacak personel için tertip edilecek yarışma sı-
navları, Başbakanlık Devlet Personel Dairesi tarafından kurulacak "Sınav kurul-
ları" nca;
Kurumsal sınıflara alınacak personel için tertip edilecek yarışma sınavları
Devlet Personel Dairesinin gözetimi altında kurumları tarafından kurulacak "Sı-
nav kurulları" nca yapılır.
Sınavlara karşı itiraz mercii Devlet Personel Dairesidir.
Madde 53 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memurluğuna alınma ve yarışma sınavları hakkındaki hükümlerin uygu-
lanması ile sınav kurullarının kuruluşu ve çalışma usulü ve sorumluluğu ve sı-
navlara karşı yapılacak itirazların tetkiki Başbakanlık Devlet Personel Daire-
since hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir.
Madde 54 fıkra son - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her sınıfta geçirilecek adaylık süresi sınıfının tüzüğünde belirtilir.
Madde 55 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Adaylar, görev alacakları sınıfların hizmet içi eğitim yönetmeliklerinde
belirtilen usul ve esaslara göre yetiştirilirler.
Madde 56 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sınıf tüzüklerinde belirtilen usul ve şartlara uygun olarak ilgili kurum-
ların "Değerlendirme kurulları"nca başarısızlıklarına karar verilenlerin, ata-
maya yetkili amirin onayı ile adaylık devresi içinde görevlerine son verilebi-
lir.
Made 57 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Adaylardan, adaylık süresi sonunda sınıf tüzüğünde belirtilen usul ve şart-
lara göre yapılacak sınavlarda veya değerlendirmelerde başarı gösteremiyenlerin,
özürsüz olarak bu sınavlara girmiyenlerin ve olumlu sicil alamıyanların,kurumla-
rın değerlendirme kurullarının kararı ve atamaya yetkili amirin onayı ile ili-
şikleri kesilir.
Madde 58 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Adaylık süresini doldurmuş ve olumlu sicil almış ve sınıf tüzüklerinde be-
lirtilen usul ve şartlara uygun olarak, ilgili kurumların değerlendirme kurul-
larınca başarıları tesbit edilmiş bulunanlar atamaya yetkili amirin onayı ile
asli Devlet memuru olarak atanırlar.
Ancak sınıf tüzüğünde adaylık süresi sonunda yeterlik sınavı konulmuş bulu-
nanların bu sınavı da kazanmaları şarttır.
Madde 60 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İstisnai Devlet memurluklarına:
A) Kadro belirli bir sınıfın derecelerinden birinde bulunduğu hallerde :
1. Sınıfın özel tüzüğünün icaplarına göre ve liyakat sistemi dahilinde o
sınıfın bir alt derecesindeki memurlardan,
2. Sınıfın dışından, bu kanuna tabi bütün personelden,
3. Bu kanuna tabi olmıyan, ancak kanunun 44 üncü ve 48 inci madde genel
şartlarını taşıyan kişilerden,
B) Kadronun belirli bir sınıfın derecelerinden birinde bulunmadığı hallerde
bu kanuna tabi olan veya olmıyan ve kanunun 44 üncü ve 48 inci madde genel
şartlarını taşıyan kişilerden,
atanmalar yapılabılır.
Madde 61 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İstisna memurluklara kanunun 60 ıncı maddesinin (A) bendinin 2 ve 3 üncü
paragrafları ile (B) bendine göre atananlar hakkında kanunun genel atama, sınav-
lar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi hükümleri dışında kalan bütün hüküm-
leri uygulanır.
Madde 65 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kurumlar, sınıflarının her derecesindeki her kademe ilerlemesini tüzükle-
rinde belirtilen aynı tarihte alınacak toplu onayla yaparlar.
Madde 68 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sınıfların giriş derecesinden gayrı bir derecesindeki kadroda açılma olduğu
takdirde bir alt derecedeki memurlardan:
A) Sınıf tüzüğünde derecesi için belirtilen en az hizmet süresini doldurmuş,
B) Sicil bakımından, bir üst dereceye yükselebilecek nitelikte olduğu kuru-
munun "Değerlendirme kurulları" tarafından tesbit edilmiş,
Olanlar sınıf tüzüğünde belirtilen (Yeterlik veya yarışma seçmesi) veya "Ye-
terlik veya yarışma sınavı"nda başarı gösterdiklerinde üst dereceye yükselti-
lirler.
Madde 70 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İstisnai memurluklara atananlardan :
A) Bu kanunun 60 ıncı maddesine göre istisnai memurluklara sınıfın bir alt
derecesinden yükseltilerek atananların aylık durumları ile derecede yükselmeleri
ve kademelerde ilerlemeleri sınıf tüzüklerinde belirtilen usullere tabidir.
B) Bu kanunun 60 ıncı maddesine göre istisnai memurluklara sınıfın dışından,
bu kanuna tabi olan veya olmıyan personelden atananlar kadrolarına tekabül eden
derecenin ilk kademe ve aylığını alırlar ve bu gibiler için kademe ilerlemesi ve
derece yükselmesi uygulanmaz.
Madde 71 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükümüdür.)
Sınıf tüzüklerinde belirtilen sınıflardaki memurların yine sınıf tüzüklerin-
de belirtilen sınıflara geçmek için, şart koşulmuş niteliklere sahip olmaları
ve yaş hadleri içinde bulunmaları kaydiyle, bu sınıfların belirli dereceleri
için açılacak yarışma sınavlarına veya yarışma seçmelerine girmeleri caizdir.
Madde 72 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sağlık ve her ikisi de Devlet memuru olan karı - kocanın bir yerde çalışma-
ları zarureti sebepleri dışında, Devlet memurları bulundukları görevde en az iki
yıl hizmet görmedikçe yer değiştirme isteğinde bulunamazlar.
Bir kurumda belirli yerde bir kadro boşaldığı zaman ilk olarak o kadronun
sınıf ve derecesinde bulunan başka yerdeki Devlet memurları arasından bu kadroya
yer değiştirme suretiyle atanmalarını istiyenler, sağlık ve karı - kocanın bir
yerde çalışmaları zarureti, çocuk okutma sebepleri ileri sürülerek başvurmaları
üzerine yukardaki sıra dikkate alınarak yer değiştirme suretiyle atanmaları ya-
pılır.
Yukardaki fıkralar hükmünün hangi sınıflarda uygulanacağı sınıfların özel
tüzüğünde belirtilir.
Bu madde hükümleri valiler hakkında uygulanmaz.
Dışişleri Bakanlığı, bünyesine dahil sınıflardan hangilerine bu maddenin
uygulanmıyacağını tayin ve tesbit edar.
Bu hallerin her kurumda ne suretle uygulanacağı yönetmeliklerle düzenlenir.
Madde 73 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Başka başka yerlerde bulunan aynı sınıf ve derecedeki Devlet memurları, kar-
şılıklı olarak yer değiştirilme suretiyle atanmalarını istiyebilirler. Bu iste-
ğin kurumun atamaya yetkili amirince uygun bulunması şarttır.
Madde 74 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanuna tabi kurumlardan birinden diğerine kendi istekleri ile geçmek is-
tiyen memurlar, bulundukları görevin sınıf ve derecesinden yukarı olmamak ve ku-
rumlarının muvafakati şartiyle bir kadroya atanabilirler ve bu halde atandıkla-
rı kadronun aylığını alırlar.
Madde 77 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Adları Bakanlar Kurulu kararı ile tesbit olunacak yabancı devletlerde resmi
veya özel milletlerarası teşekküllerde kurumlarının muvafakatiyle görev alacak
Devlet memurlarına, ilgili Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile
beş yıla kadar görevden ayrılma müsaadesi verilebilir. Bu süre gerektiğinde
Bakanlar Kurulu kararı ile uzatılabilir.
Yukardaki fıkraya göre görevden ayrılan memurların, emeklilik hakları saklı
kalmak üzere, kadroları ile ilişkileri kesilir.
Bu kimselerin eski kurumlarına dönmek istemeleri halinde, yabancı Devlet
veya milletlerarası teşekkülde geçirdikleri hizmet süresi :
a) Kademe ilerlemesinde,
b) Derece yükselmesinde üst derecede kadro açıldığında ve sınıflarının tü-
züğünde yarışma sınavı veya yarışma yeterlik seçmesi konulmuş olması halinde
açılacak sınav veya seçmede başarı göstermeleri şartiyle, yükseldikleri derece-
nin kademelerinde hesabedilir.
Ancak sınıf tüzüğünde bazı derecelerde fiilen çalışılması şartının bulundu-
ğu hallerde, bu sürelerin hesabı fiilen çalışılması gereken sürenin bitiminden
sonra hesabedilir.
Madde 79 fıkra bir - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
78 inci maddede yazılı olanlar kadrolarında bırakılırlar ve aylıklarını ken-
di kurumlarından alırlar. Bunların kademe ilerlemesi, emeklilik ve diğer bütün
hakları ile yükümlülükleri devam eder. Müsaade sürelerinin bitiminde, yol süresi
hariç 15 gün içinde görevlerine dönerler.
Madde 83 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Tüzüklerinde belirtilen belli sınıflarda çalışan Devlet memurlarının muvaz-
zaf askerlikte geçen hizmet süreleri, terhislerinden sonra kurumlarına dönmele-
rinde derece ve kademelerine intibak işlemi yapılırken memurlukta geçen süreler
gibi hesaplanır.
Derece yükseltilmesinde, açık kadro bulunması ve sınıfının tüzüğünde yarış-
ma sınavı konulmuş olması halinde açılacak yarışma sınavında başarı gösterilmesi
şarttır.
Ancak sınıf tüzüğünde bazı derecelerde fiilen çalışılması şartının bulunduğu
hallerde, askerlikte geçen sürelerin hesabı, fiilen çalışılması gereken sürenin
bitiminden sonra hesabedilir.
Madde 84 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Askerlikte muvazzaf hizmetlerini yaparak Devlet memurluğunu görenlerin mu-
vazzaf askerlik süreleri, kademe ilerlemesi ve derece yükseltilmesinde aşağıdaki
şekilde hesabedilir.
A) Kademe ilerlemesinde, atama sırasında
B) Derece yükselmelerinde üst derecede kadro açıldığında ve sınıflarının tü-
züğünde yarışma sınavı konulmuş olması halinde açılacak yarışma sınavında başarı
göstermeleri şartıyla yükseldikleri derecenin kademelerinde,
hesabedilir.
Ancak sınıf tüzüğünde bazı derecelerde fiilen çalışılması, şartının bulun-
duğu hallerde, askerlikte geçen sürelerin hesabı, fiilen çalışılması gereken
sürenin bitiminden sonra hesabedilir.
Madde 85 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memurlarından muvazzaflık hizmeti dışında talim ve manevra maksadiyle
veya seferde silah altına alınanların kademe ilerlemeleri devam eder. Bu süre
içinde derece yükselmesi gerektiğinde terhisinden sonra açık kadro bulunması
ve sınıf tüzüğünde öngörülmüşse yarışma sınavı veya yeterlik seçmesinde başarı
göstermeleri şartiyle silah altında geçen süreleri yükselecekleri üst derecenin
kademelerinde hesabedilir.
Madde 86 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanuna tabi kurumlarda vekalet aylığı verilmek suretiyle :
A) Kurumu imzasiyle taahhüt altına sokan veya bir idari tasarrufun yetki ve
sorumluluğunu taşıyan,
B) Mali, nakdi ve ayni sorumluluğu bulunan,
C) Fiilen veya şahsen yapılması gereken görevlere;
Aşağıda belirtilen hal ve şartlarda bir başka memur vekil olarak atanabilir:
1. Kadronun açık olması veya vekalet edilecek kadrodaki memurun 45 günden
fazla, çeşitli surette izinli veya geçici görevde ayrılmış veyahut görevden
uzaklaştırılmış bulunması,
2. Vekalet edecek memurun aynı sınıftan olması,
3. Vekalet edecek memurun vekalet edilecek kadrodaki memurdan üst derecede
olmaması,
Hallerinde bir başka memur vekaleten atanabilir.
Madde 88 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanuna tabi kurumlarda çalışan bir Devlet memuruna esas görevinin yanında
mesleki bilgisi ile ilgili diğer bir görev, hizmet şartlarının uygunluğu ve ata-
maya yetkili amirin muvafaakatı ile serbest meslek icra edenlerden müracaat eden
bulunmadığı sürece :
A) İl, ilçe veya bucaklarda bulunan belediyelerin tabiblikleri, kimyagerlik-
leri,
B) İl, ilçe veya bucak belediyelerinin veterinerlikleri,
C) Bu kanuna tabi kurumlarda görevli yüksek mühendis ve mühendislerle, yük-
sek mimar ve mimarlara, bulundukları yerlerde ilçe, bucak veya zaruret halinde
illerde belediyelerin teknik hizmet kadrolarının yüksek mühendis veya mühendis-
likleri, yüksek mimar veya mimarlıkları,
D) İl, ilçe ve bucaklarda bulunan belediye avukatlıkları,
İkinci görev olarak verilebilir.
Madde 89 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile okul, kurs veya benzeri kuru-
luşlarda hizmetin gerektirdiği kadrolara öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması
gibi zaruretler halinde, öğretmenler veya öğretim üyeleri arasından veya kurum-
ların görevlilerinden sınıf tüzüklerinde yazılı şartları taşıyanlara ders görevi
verilebilir.
Madde 92 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memurluğundan kendi isteği ile çekilmek suretiyle ayrılıp 160 numara-
lı Devlet Personel Dairesi Kurulması hakkındaki Kanunun 4 üncü maddesi kapsamı
içinde bulunan kurumlarda çalışmamış olanlardan ve sınıf tüzüğünde yazılı nite-
likleri taşıyanlardan, tekrar ayrıldığı sınıfın ayrıldığı derecesine dönmek
istiyenler boş kadro bulunmak şartiyle ayrıldıkları tarihte almakta oldukları
aylık derecesine eşit bir derecenin kademesine atanırlar ve o dereceye ait
kademe aylığını alırlar.
Maaşlı, ücretli, yevmiyeli, sözleşmeli Devlet hizmetlerinde iken Cumhuriyet
Senatosu üyeliği veya Milletvekilliğine seçilenlerden tekrar seçilemiyenler
veya Seçim Kanunu icabı olarak istifa edip Cumhuriyet Senatosu üyeliği veya
Milletvekilliğine seçilemiyenlerden veya yasama görevi sona erenlerden veya
Cumhuriyet Senatosu üyelerinden veya Milletvekillerinden veya dışarıdan atanan
Bakanlıklardan
Devlet Memurluğuna dönmek isteyenler, iktisabettikleri memuriyet kadrolarındaki
açıklara öncelikle atanırlar.
Yasama görevlerinde geçen süre, kademe ilerlemesinde ve derece yükselmele-
rinde, sınıf tüzükleri şartlarına uyularak sayılır.
Yasama görevi sona ermiş olanlar tekrar bir memurluk kadrosuna atanıncaya
kadar iktisabettikleri memurluk kadrosunun aylığını ve özlük haklarını 91 inci
madde hükmüne göre alırlar.
Madde 93 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bu kanuna tabi kurumlarla diğer kanunlara tabi kurumlardan kendi istekle-
ri ile emekli olup sınıf tüzüğünde yazılı nitelikleri taşımakta bulunanlar,
kanunun 92 nci maddesi hükümlerine göre, bu kurumlarda boş kadro bulunmak,
seçme veya sınav şartlarına uyulmak suretiyle yeniden Devlet memurluğuna alına-
bilirler.
Madde 99 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Sınıf tüzüklerinde aksi belirtilmedikçe genel olarak Devlet memurlarının
haftalık çalışma süresi 40 saattir.
Kurum amirlerinin gerekli göreceği memurların, lüzumu halinde çalışma saat-
leri dışında da çalışmaları mecburidir. Bu takdirde fazla çalışma ücreti ile
ilgili madde hükmü uygulanır.
Madde 102 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti bir yıldan beş yıla kadar
(Beş yıl dahil) olanlar için yirmi, beş yıldan on yıla kadar (On yıl dahil)
olanlar için otuz, daha fazla hizmeti olanlar için de kırk gündür; bu sürelere
gidiş ve dönüş süreleri dahildir.
Madde 105 fıkra iki - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İzin süresinin sonunda hastalıklarının devam ettiği resmi sağlık kurulları-
nın raporu ile tesbit edilenlerin izinleri, bir katına kadar daha uzatılır. Bu
sürelerin de sonunda iyileşemiyen Devlet memurları hakkında emeklilik hükümleri
uygulanır. Bunlardan bu kanunda ve sınıfın özel tüzüğünde gösterilen sağlık
şartlarını yeniden kazandıkları resmi sağlık kurullarınca tesbit edilenlere,
tekrar görev almak istedikleri takdirde, eski sınıf ve derecelerine öncelikle
atanırlar.
Madde 146 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Aylıklar, ücretler, ödenekler, hizmetle ilgili her çeşit ödemeler ve bu
ödemelerin şekil ve şartları bakımından bu kanunun birinci maddesinin birinci
fıkrasında yazılı Devlet memurları, bu kanunda yazılı hükümlere; bu kanunun
birinci maddesinin ikinci fıkrasına tabi memurlar özel kanuna veya sınıf tüzü-
ğündeki hükümlere tabidirler.
10/2/1929 tarih ve 1389 sayılı Devlet davalarını intaceden avukat ve saireye
verilecek ücreti vekalet hakkındaki kanun hükümleri saklıdır.
Madde 147 bent (B ve E) - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
B) Sözleşmeli ücreti: Bu kanuna tabi kurumlarda, kanunların verdiği yetkiye
dayanılarak, Devlet kamu hizmetlerinin özel ihtisas istiyen belirli görevlerinde
kadroya dayanılarak çalıştırılan sözleşmeli personele sözleşme şartlarına göre
ödenen parayı,
E) Ders saati ücreti : Bu kanuna tabi kurumların öğretim ve eğitim ile gö-
revli müessese ve okullarında öğretmenlik veya öğretim üyeliği yapanlara belir-
li bir öğretmenlik kadrosuna ait aylıktan, ders saati itibariyle ödenen parayı,
Madde 148 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her sınıf tüzüğünde sınıf içerisindeki derecelerin ve dereceler içerisin-
deki kademelerin aylık göstergelerini belirten bir tablo bulunur.
Madde 149 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kademe aylığı, her sınıfın tüzüğünde o sınıfa ait gösterge tablosundaki ay-
lık derecelerinden bu dereceye dahil kademelerden her biri için tesbit edilen
gösterge rakamına tekabül eden aylıktır.
Madde 150 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Derece aylığı, her sınıfın tüzüğüne göre o sınıfa ait gösterge tablosundaki
derecelerden her biri için tesbit edilen gösterge rakamına tekabül eden aylık-
tır.
Bu aylık tutarı, derecelerden her birinde o derece için tesbit edilen sonun-
cu kademe aylığı göstergesine tekabül eden aylığa kadar yükselir.
Madde - 151 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her sınıfın tüzüğünde bulunan gösterge tablosunda yer alan derecelerden her
birindeki birinci aylık göstergesine tekabül eden miktar o derecenin ilk kademe
aylığını; aynı derecenin son aylık göstergesine tekabül eden miktar da o derece-
nin en yüksek kademe aylığını gösterir.
Madde 154 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Genel bütçede, her yıl, bu kanuna tabi kurumların sınıf tüzüklerinde tesbit
edilmiş gösterge rakamlariyle belirtilen aylıkların eylemli ödeme rakamlarına
çevrilmesi için bir tek katsayı uygulanır.
Bu katsayı memleketin ekonomik gelişmesi, genel geçim şartları ve Devletin
mali imkanları gözönünde bulundurulmak suretiyle tesbit olunur.
Katsayı değişimi, aylıklarda artış veya eksiliş sayılmaz.
Madde 155 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her sınıfın tüzüğünde yer alan gösterge tablolarındaki rakamların Genel
Bütçe Kanunu ile o yıl için tesbit edilen katsayı ile çarpılmasından bulunacak
miktar her bir sınıfın derece ve kademesindeki memura ödenecek brüt aylık tuta-
rını gösterir.
Maddde 156 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Kurumların yurt dışı kuruluşlarına dahil kadrolarında görev alan Devlet me-
murlarının aylıkları, 155 inci maddeye göre tesbit edilen aylık tutarından,
alınacak vergi ve kanunlar gereğince yapılacak bütün kesintiler indirildikten
sonra Kefalet Sandığı kesintileri hariç kalan kısmın, Dışişleri ve Maliye Ba-
kanlıklarının birlikte teklifi ve Başbakanlık Devlet Personel Heyetinin istişa-
ri kararı üzerine, Bakanlar Kurulu tarafından tesbit edilecek katsayı ile çar-
pılmasından hasıl olacak miktar üzerinden ödenir. Asıl aylığın ödeme miktarı
ile katsayılı tutarı arasındaki fark, her türlü vergiden müstesnadır.
Madde 158 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Her hangi bir sınıfta aday olarak göreve başlıyanların girecekleri aylık
derecesi ve alabilecekleri aylık miktarı, bulundukları meslek sınıf tüzüklerine
bağlı aylık gösterge tablolariyle tesbit edilir.
Adaylar, atandıkları sınıf tüzüğüne bağlı gösterge tablolarındaki ilk dere-
cenin birinci kademe aylığını alırlar.
Madde 159 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Adaylık süresi sonunda bu kanun hükümleri dairesinde asli memur olarak ata-
nanlar sınıf tüzüğünde :
A) Adaylığın derece olarak tesbit edildiği hallerde üst derecenin ilk kade-
me göstergesine tekabül eden aylığını,
B) Adaylığın derece olarak tesbit edilmediği hallerde aynı derece içinde
bir ileri kademe göstergesine tekabül eden aylığı alırlar.
Madde 161 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bir sınıf içindeki muhtelif dereceler arasında bir dereceden bir yukarı
dereceye yükselmeye hak kazanan Devlet memuru, yeni girdiği derecenin ilk kade-
me göstergesine tekabül eden aylığı alır.
Madde 162 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
71 inci maddeye göre başka bir sınıfa geçen Devlet memuru atandığı kadronun
aylığını alır. Ayrıldığı sınıftaki kadrosundan aldığı aylık tutarının yeni kad-
rosunun aylık tutarından daha yüksek olması, her hangi bir hak talebi için ge-
çerli değildir.
Madde 163 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
İstisnai memurluklara :
A) Kanunun 60 ıncı maddesi (A) bendinin 2 nci fıkrasına göre atananlar gö-
revlerinden ayrıldıklarında bu göreve gelmezden evvel geldiği sınıfın bıraktığı
derecesinin kademesine atanırlar.
B) Kanunun 60 ıncı maddesinin (A) bendinin 3 üncü fıkrası ve (B) bendi hü-
kümlerine göre atananlar, bu görevlerinden ayrıldıklarında hiçbir hak talebinde
bulunamazlar
Madde 173 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Vekalet aylıklarına :
A) Boş kadroya vekalet edenler bu göreve başladıkları tarihten,
B) Boş olmıyan kadrolara vekalet edenlerden aynı kurum içinden vekalet etti-
rilenler 45 günden fazla devam eden süre için bu sürenin bitimini takibeden iş
gününden başka kurumlardan vekalet ettirilenler işe başladıkları tarihten,
İtibaren hak kazanırlar.
Boş kadroya vekalet edenlere üç aydan fazla vekalet aylığı verilmez.
Madde 175 fıkra bir - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Bir göreve vekaleten atananlara vekalet edilen kadro aylığının üçte biri
verilir.
Madde 176 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
89 uncu madde gereğince kendilerine ders görevi verilenlere aşağıdaki usul-
le, kadrolarından, ders saati başına ücret ödenir:
A) Ders ücreti toplamı, kadrosunun ilk kademe aylığının tutarını geçemez.
B) Bir ders ücretinin tutarı, kadro ilk kademe aylığının, bir ay içinde ka-
nunen okutulması zorunlu bulunan ders adedine bölünmesi sonucunda elde edilen
miktardır.
C) Bir kadro karşılığı olan ders saatleri zaruret halinde birden fazla kişi-
lere verilebilir. Bu takdirde, her birine (B) bendi gereğince hesaplanan ders
ücreti ödenir.
Ders saati ücretlerinin hesaplanması, ödeme şekilleri ve buna dair diğer
hususlar Milli Eğitim ve Maliye Bakanlıklariyle Başbakanlık Devlet Personel
Dairesince hazırlanacak yönetmelikte gösterilen usullerle düzenlenir.
Madde 178 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Günlük çalışma saatleri dışında vazife görmeyi gerektirecek bir hüviyet ta-
şıyan hizmetlerde ve sınıf tüzüklerinde belirtilen hal ve şartlarda, bu kanuna
tabi kurumlarda çalışan Devlet memurlarına fazla çalışma ücreti verilir.
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı kuruluşu içinde, kanunlarla belirli ve
bizzat yapılması gerekli icrai yetkiler verilmiş bulunan memuriyet kadrolarının
boş olması halinde bu görevlere vekil olarak atanan hekim ve tababet şubeleri
mensuplarına, esas görevlerinin sınıf tüzüklerinde belirtilecek günlük çalışma
saatleri dışında yapacakları görev için fazla çalışma ücreti verilebilir.
Hangi hallerde kimlere ve ne miktarda fazla çalışma ücreti verileceği ve
buna dair hususlar ilgili Bakanlık ve kurumların, Maliye Bakanlığı ve Başbakan-
lık Devlet Personel Dairesinin hazırlıyacakları yönetmelikle belirtilir.
Madde 190 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Özel kanunlarla Devlet memurlarının istekleriyle katılabilecekleri sosyal
sigorta, dinlenme kampları ve yardımlaşma kurumları da kurulabilir.
Madde 191 (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Emekli veya malüllük aylığı bağlanan Devlet memurlarından emekliliğe tabi
eylemli hizmet süresi 30 yıl veya daha fazla olanlara, her eylemli hizmet yılı
için, bağlamaya esas tutulan, aylıklarının yarısı, bir defaya mahsus olmak
üzere emekli ikramiyesi olarak verilir.
Şu kadar ki, verilecek ikramiyenin miktarı, bağlamaya esas tutulan aylığın
15 katını geçemez.
Eylemli hizmet süresi 25 yıl ile 30 yıl arasında olanlardan yaş haddi veya
malüllük sebebiyle aylık bağlananlara da birinci fıkradaki esaslara göre ikrami-
ye verilir.
İkramiyenin hesabında, 6 ay ve daha fazla yıl kesirleri tam yıl sayılır.
6 aydan az kesirler nazara alınmaz.
Eylemli hizmet süreleri 25 yıl veya daha fazla olanlardan emekli veya malül-
lük aylığı bağlanmadan ölenler için yukardaki esaslara göre hesaplanacak ikrami-
yenin tamamı, aylığa hak kazanan dul ve yetimlerine aylıkları ile orantılı ola-
rak ödenir.
Hak kazandıkları ikramiyelerini almadan ölenlerin bu ikramiyeleri, dul ve
yetimlerine verilir.
Madde 192 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memurlarının emekli ikramiyeleri, emekli, malüllük, dul ve yetim ay-
lıkları bağlanırken bu aylıkları ödemekle görevli kurum tarafından tahakkuk et-
tirilerek verilir ve yazı ile istenilmesi üzerine en çok iki ay içerisinde ku-
rumlarınca, görevli kuruma ödenir.
Madde 193 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Devlet memurlarının,
A) Lüzum ve zaruret görülen yerlerde kiralık konut ihtiyaçları, İmar ve İs-
kan Bakanlığınca tesbit edilerek Bakanlar Kurulunca onanacak programlar gereğin-
ce, genel ve katma bütçelere her yıl konulacak ödeneklerle,
B) Mülk konutu ihtiyacı için sosyal ipotek kredisi, memurların da iştiraki
suretiyle, emekli aylıklarını ödemekle görevli kurum tarafından tesis edilecek,
fondan karşılanır.
Bu madde hükümleri özel kanunlarla düzenlenir.
Madde 196 fıkra bir - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)
Mahrumiyet yerlerinde çalışanlara ne zaman ve hangi hallerde ödenek veri-
leceği, ne zaman ve hangi şartlarda bu ödenek hakkının kaybolacağı hususları ile
ödeme usulü şekli ve şartları Başbakanlık Devlet Personel Dairesi tarafından ha-
zırlanıp Bakanlar Kurulunca onanacak bir yönetmelikle tesbit olunur.
Madde 214 - (14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Kanunun hükmüdür.)