|
BİRİNCİ DERECE ÖNCELİKLİ KÖYYOLLARI MASTER
PLANI |
GİRİŞ
Cumhuriyetin kuruluşuna kadar köyyollarının yapımında devletin resmi bir
politikası olmamış ve ana ulaşım demiryolu ile sağlanmıştır. 1924 yılında
çıkarılan 442 Sayılı Köy Kanunu ile; köyyollarının yapımı köy ihtiyar
heyetlerine verilmiş ve "Milli Seferberlik Anlayışı" içinde yolların yapımı
köylüler tarafından yürütülmüştür. 1929 yılında Nafıa-Vekaletine bağlı Şose ve
Köprüler Reisliği kurularak vatandaşlarında imece ile katıldığı yol yapım
çalışmaları devlet eliyle yürütülmeye başlanmıştır. Bu çalışmalarla kesin
olmamakla birlikte 1950 yılına kadar 10.000 Km. kent ve köyyolu yapılmıştır.
Aynı yıl Devlet Planlama Teşkilatının (D.P.T.) resmi kayıtlarında 1.100 Km.
stabilize köyyolu olduğu tespit edilmiştir.
1950 yılında 5539 sayılı yasa ile kurulan Karayolları Genel Müdürlüğü
bünyesinde Köyyolları Daire Başkanlığı köyyolu yapım ve bakım işlerini
üstlenmiştir. "Tekerlek Dönsün" sloganı ile köyyollarında makinalı çalışmalar
başlatılmıştır. Y.S.E. Genel Müdürlüğünün kuruluşuna kadar geçen 15 yıl içinde
18.482 Km. stabilize, 8.258 Km. tesviyeli yol olmak üzere toplam 26.740 Km.
köyyolu ulaşıma açılmıştır. 1963 yılında 4951 sayılı yasa ile kurulan Köyişleri
ve Kooperatifler Bakanlığına, 1965 yılında Köyyollarından sorumlu Y.S.E. Genel
Müdürlüğü kurularak bu Bakanlığa bağlanmıştır. Y.S.E. Genel Müdürlüğü
köyyollarında "ulaşılabilir" hedefini öncelikli hedef olarak belirliyerek o
günün koşullarına göre hazırlanan planlar çerçevesinde 12.310 Km. asfalt,
129.706 km. stabilize, 60.294 Km. tesviyeli yol ve 48.899 Km. ham yol olmak
üzere toplam 251.209 Km. köyyolu ağını tamamlayarak 20 yıl sonra Köy Hizmetleri
Genel Müdürlüğüne devretmiştir.
1985 yılında 3202 sayılı yasa ile kurulan Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü
"Yolu Olmayan Köyümüz Kalmasın" hedefine 1996 yılı sonunda ulaşmış ve 01.01.1999
tarihi itibari ile köyyolu ağı 319.218 Km.ye çıkarılmıştır. Bu köyyolu ağının
61.920 Km. asfalt, 143.455 Km. stabilize, 69.277 Km. tesviyeli yol, 1236 Km.
beton yol ve 43.330 Km. ham yoldur. Bugün ulaşılmayan köyümüz kalmadığı gibi bir
köyün veya bağlısının birkaç güzergahdan yol bağlantısı bulunmaktadır. Bu tarihi
süreç içerisinde bugün gelinen noktada, kırsal kesim ulaşımı "Ulaşılabilir" lik
açısından tamamlandığından, bundan böyle yol ağının gereğinden fazla artırılması
yerine, yapılacak yatırımlar köyyollarının ıslahı ve yol standartlarının
yükseltilmesine yönelik olmalıdır. Birinci Derece Öncelikli Köyyolları Master
Planın hazırlanmasından sonra "Her köy ve bağlısının en önemli yolunu
standart hale getirmek" yeni slogan olmalıdır.
Ülke kalkınmasında alt yapı tesislerinin önemi büyüktür. Sektörler
itibariyle ifade edilen yatırım faaliyetleri ülkenin ekonomik, sosyal ve
kültürel yönlerden kalkınması için temel unsurlardır. Gelişmekte ve kalkınmakta
olan ülkemizde 1950'li yıllarda ana sektör faaliyetleri DSİ-TCK-Bayındırlık
Bakanlığı gibi kuruluşlar tarafından yürütülmüştür. Ancak, bu kuruluşlar
öncelikle kentsel alana önem verdikleri için kırsal alan kalkınması şehirsel
alan kalkınmasının gerisinde kalmıştır. Bu durumun giderilmesi için ihtisas
birimleri olarak YSE-TOPRAKSU ve TOPRAK-İSKAN Genel Müdürlükleri kurulmuştur.
YSE Genel Müdürlüğünün kuruluş tarihi olan 1965 yılında, ülkemizdeki 35.441
adet köyden 18.048 adedinin köyyolu varken, 17.393 adedinin hiç yolu yoktur.
1965 tarihi itibariyle toplam 162.055 Km. olan yol ağının; 26.740 Km. lik kısmı
yapılmış, 135.315 Km. lik kısmı ise yol yapımını beklemektedir. Yine 1965 tarihi
itibariyle makina parkında toplam 3230 adet çeşitli iş makinası bulunmaktadır.
Bu makinaların; 404 adedi binek, 876 adedi kamyon, 225 adedi greyder, 70 adedi
yükleyici, 89 adedi dozer ve 1566 adedi diğer makinalardır.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere hizmet götürülecek saha çok
geniş, ünite sayısı fazla, iş makinası ise yok denecek kadar azdır. Öyleki il
başına 1 dozer, 1 yükleyici, 4 greyder ve 13 kamyon düşmektedir. Diğer bir ifade
ile talep çok, arz ise yok denecek kadar azdır. YSE Genel Müdürlüğü bu koşullar
altında bu sahalara biran önce hizmet götürmek üzere bir ihtisas birimi olarak
kurulmuştur. Kalkınan ve güçlenen Türkiye nüfusunun % 50'ye yakını kırsal alanda
yaşamakta idi. Köye eğitim, sağlık hizmeti ve diğer sektör faaliyetlerini
götürebilmenin yanı sıra köyün pazara ulaşabilmesi ve ekonomik yönden de
güçlenebilmesi için köylerin biran önce yola kavuşma mecburiyeti vardı. Bu
nedenle ilerleyen yıllar içerisinde yolu olmayan köylerin bir an önce yola
kavuşturulması hedef olarak alınmış, standardına bakılmaksızın yol yapılmıştır.
Aradan geçen uzun yıllar içerisinde yeni yollar yapılırken bir taraftan da
mevcut yol ağının daha işler hale getirilmesi için çalışmalar yapılmıştır.
Ancak, bu yeterli olmamıştır. Zira mevcut köylere ulaşmanın yanı sıra sayıları
40.000'i bulan bağlılarına da hizmet götürme zorunluluğu vardı. Bu nedenle yapım
hizmeti tamamlanamadığı için bakım, onarım ve standart yükseltme çalışmalarına
girilememiştir. Yıllar içerisinde yenilenen ve güçlenen makina parkıyla, artan
kalifiye personeliyle hizmetler hızlandırılmış günümüzde yolu olmayan köy
kalmamıştır. Yolu olmayan köy olmamasına rağmen standarda uygun yolu olan köy
sayısı çok azdır.
Karayolları Genel Müdürlüğü 1950 yılında başlattığı kentsel ulaşım ağını
1973 yılında tamamlamış ve aynı yıl kanun değişikliğine giderek yol sınıf ve
standartlarını yeniden belirlemiştir. Bu değişiklik ile il yolu, devlet yolu ve
oto yol diye 3 sınıf yol standardı belirleyerek çalışmalarında beton asfalta
başlamış ve uluslararası projeli, ihaleli otoyol çalışmalarına öncelik
vermiştir. Bugün ulaşılmayan köy kalmadığından bundan sonra her üniteye bir
güzergahtan, trafik işaret levhaları olan, yol çizgileri tamamlanan ve günün
trafik yoğunluğunu karşılayacak şekilde yol yapılarak köyyolu standartlarının
iyileştirilmesi sağlanacaktır. Köyyollarında iyileştirme çalışmalarının
başlatılmasının önemli bir nedeni de son zamanlarda standart dışı yollarda
meydana gelen trafik kazalarından dolayı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü aleyhine
açılan tazminat davalarıdır.
Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında: Grup köyyolları ile köy merkezine ulaşan
yolların öncelikle asfaltlanmasının rasyonel bir program dahilinde yürütüleceği
ve belli büyüklükteki yerleşim birimlerine en uygun noktadan ulaşım sağlayan bir
yol ağının oluşturulması önerilmiştir. Ayrıca, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma
Planında: Grup köyyollarının yapımına devam edileceği ve birinci derece
öncelikli köyyollarının yeniden tespiti ve öncelik sırasına göre standartlarının
iyileştirilmesi sağlanacağı, her ünitenin birinci derecede öncelikli bir köyyolu
olacak şekilde projeli yol yapımına başlanacağı bildirilmiştir.
Beş yıllık kalkınma planları doğrultusunda ve yukarıda açıklanan nedenlerle
köyyollarımızda her ünitenin öncelikli bir yolunun standart hale getirilmesi ve
bağlantı yollarının ikinci derecede ele alınması kaçınılmaz olmuştur.
Köyyollarının günün ihtiyaçlarına cevap verebilmesi için köyyolu standardının il
ve ilçe yollarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bütün bu gerçekler göz önüne alınarak Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü yol
yapım politikalarını yeniden değerlendirme kararı almış ve bu amaçla Birinci
Derece Öncelikli Köyyolları Master Planı hazırlanmıştır.
BİRİNCİ DERECE ÖNCELİKLİ KÖYYOLLARI MASTER PLAN RAPORU
PLAN ÖZETİ
1924-1997 yılları arası köyyolu çalışmaları sonucunda; ulaşılmayan köy kalmadığı
gibi bir köyün veya bağlısının birkaç güzergahtan yol bağlantısı bulunmaktadır.
Bugün gelinen noktada, kırsal kesim ulaşımı "Ulaşılabilir"lik açısından ikmal
edilmiştir. Karayollarındaki yatırım maliyetlerinin yüksek olması nedeniyle
köyyolu ağını gereğinden fazla artırmak yerine, yapılacak yatırımlar yolların
ıslahı ve standartlarının yükseltilmesine yönelik olmalıdır. Ülke kalkınmasında
alt yapı tesislerinin önemi büyüktür. Sektörler itibariyle ifade edilen yatırım
faaliyetleri, ülkenin ekonomik,sosyal ve kültürel yönlerden kalkınması için
temel unsurlardır. Kalkınmakta olan ülkemizin % 40'a yakını kırsal alanda
yaşamaktadır. Eğitim,sağlık ve diğer hizmetlerin kolay götürülmesi yanında köyün
idari yapıya ve pazara ekonomik,hızlı ve güvenli ulaşması bakımından köyyolu
standartlarının yükseltilmesi zorunlu hale gelmiştir.
Gerek yukarıda yapılan açıklamalar nedeniyle, gerekse Yedinci ve Sekizinci
Beş Yıllık Kalkınma Planlarında öngörülen amaç, ilkeler ve politikalar
doğrultusunda "Birinci Derece Öncelikli Köyyolları Master Planı" hazırlanmıştır.
Master Plan çalışmalarına göre 1 Ocak 1999 tarihi itibariyle 218.275 km. Birinci
Derece Öncelikli, 75.580 km. İkinci Derece olmak üzere toplam 293.855 km.
köyyolu ağı belirlenmiştir. Bu çalışma ile 29.965 km. ikinci derece mutasavver
yol köyyolu ağı dışında bırakılmıştır.
Birinci Derece Öncelikli köyyolunun 95.683 km.si grup yol, 122.592 km.si
münferit yol özelliğindedir. Hazırlanan plandan 33.105 köyde yaşayan 13.084.327
nüfus ile 43.142 bağlısında yaşayan 3.447.459 nüfus olmak üzere toplam 76.247
ünitede yaşayan 16.531.786 nüfus yararlanacaktır. Master Plan kapsamında Türkiye
genelinde 411.211 km iyileştirme yapılacak olup,Köy Hizmetleri Genel
Müdürlüğü'nün 1999 yılı ihaleli birim fiyatlarına göre toplam maliyet
17.486.601.000 USD'dir. Maliyete ilişkin detay bilgiler aşağıda verilmiştir.
| İyileştirme yapılacak işin cinsi |
Tulu (km) |
Maliyet (1000 USD) |
| 1.kat asfalt kaplama |
175.795 |
5.269.256 |
| Beton yol |
2.854 |
269.793 |
| Stabilize kaplama |
129.550 |
1.852.998 |
| Onarım |
90.146 |
3.383.798 |
| Tesviye |
12.866 |
845.590 |
| Köprü yapımı |
3.915 Ad/61.396 mt |
438.015 |
| Muhtelif çap ve ebatlarda sanat yapıları |
|
5.427.151 |
| TOPLAM |
411.211 |
17.486.601 |
Master Plan 2001 yılından itibaren uygulamaya konulmuştur. Yıllık yatırım
proğramlarına tahsis edilecek kaynağa ve öncelik puana göre, önce grup yollar
sonra münferit yollarda iyileştirme yapılacaktır. Uygulama, Köy Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün Merkez ve Taşra Birimlerince yürütülecektir. Projeli ve ihaleli
iyileştirme çalışmalarına ağırlık verilecektir. Çevre ile uyumlu ulaştırma alt
yapısı oluşturulacaktır.
Birinci Derece Öncelikli köyyolları master plan kapsamında iyileştirme
yapılacak işlerden asfalt kaplamanın 20 yıl, stabilize kaplama ve sanat
yapılarının 15 yıl, onarım ve beton yolun 10 yıl ve tesviyenin 5 yılda
tamamlanması planlanmıştır. Ancak, tahsis edilecek kaynak miktarına göre bu süre
değişebilecektir. Master Planın uygulanması sonucu, köyyolu ağı standardı
yükseltilecek dolayısıyla ekonomik, hızlı ve güvenli ulaşım sağlanacaktır. Aynı
zamanda ülke kaynakları rasyonel kullanılarak kırsal alanda yaşayan insanların
sosyo-ekonomik yaşam düzeyi artırılacaktır.
Bugüne kadar yapılan çalışmalar ile köyyollarında "ulaşılabilir" hedefine
varıldığından "Her köy ve bağlısının en önemli yolunu standart hale getirmek "
yeni hedef olmalıdır. 29.965 km ikinci derece mutasavver yolun köyyolu ağı
dışında bırakılmasından 3.700.000.000 dolar ve master planın uygulanması ile
taşıt işletme giderlerinde 9.867.472.000 dolar olmak üzere toplam 13.567.472.000
USD tasarruf sağlanacaktır.
AMAÇ
Birinci Derece Öncelikli Köyyollarını tespit etmek, bir plan dahilinde bu
yolların standartlarını yükseltmek, dolayısıyla kaynakları rasyonel kullanarak
kırsal alanda yaşayan insanların sosyo-ekonomik yaşam düzeyini artırmaktır.
KAPSAM
Birinci Derece Öncelikli Grup ve Münferit Köyyollarında; asfalt, beton yol,
stabilize kaplama, onarım, tesviye, köprü, sanat yapıları ve bakım evlerinin
yapım, bakım ve onarım işleri ile köy isim ve trafik işaret levhaları ile yol
çizgilerini kapsamaktadır .Her köy ve bağlısının birinci derece öncelikli bir
tek yolu alınmıştır. Var ise diğer yolları ikinci derece olarak kabul
edilmiştir. Dolayısıyla hizmet alanımıza giren her ünite master plana dahil
edilmiştir. Master Plandan 1.1.1999 tarihi itibariyle 33.105 köyde yaşayan
13.084.327 nüfus ile 43.142 bağlısında yaşayan 3.447.459 nüfus olmak üzere
toplam 76.247 ünitede yaşayan 16.531.786 nüfus yararlanacaktır. Master Planda
yer almayıp da sonradan oluşacak resmi hüviyete tabi üniteler belirlenen
kriterlere göre plana dahil edilebilecektir.
GEREKÇE
Köyyolu Ulaşım Durumu
1 Ocak 1999 tarihi itibariyle ulaşılmayan köy kalmadığı gibi bir köyün veya
bağlısının birkaç güzergahtan bağlantı yolu bulunmaktadır. Geçmiş yıllarda
yapılan çalışmalarda, köylerin biran önce yola kavuşturulması hedef olarak
alındığından standarda bakılmaksızın yol yapılmıştır. Günümüzde ise her ünitenin
birinci derece öncelikli bir yolunu standart hale getirmek ve bağlantı yollarını
ikinci derece olarak ele almak kaçınılmaz olmuştur.
Ekonomik ve Sosyal Durum
Master Plan çalışmasında 29.965 km. ikinci derece mutasavver yol köyyolu ağı
dışında bırakıldığından bir km.si 122.000 dolardan 3.700.000.000 ve planın
uygulaması ile taşıt işletme giderlerinden 9.867.472.000 olmak üzere toplam
13.567.472.000 USD tasarruf sağlanacaktır. Planın uygulamaya konulması ile gerek
akaryakıt gerekse yedek parça ve işçilik giderleri önemli miktarda azalacaktır.
Bunun sonucu olarak da yol standartlarının iyileştirilmesine daha fazla kaynak
tahsis edilecektir. Ayrıca, kırsal alanda yaşayan insanların zaman içinde
ekonomik , sosyal ve kültürel durumlarının iyileşmesi nedeniyle alt yapı
hizmetlerinin önemli bir unsuru olan köyyollarının, standart hale getirilmesi
zorunluluk arz etmektedir.
Master Planın Yedinci ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planlarındaki Yeri
Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında ; Ekonomik, hızlı ve güvenli bir hizmet
sunarak kalkınma hedeflerine ulaşılmasına en fazla katkı sağlayabilecek, çevre
ile de uyumlu bir ulaştırma alt yapısı oluşturulması amaçlanmıştır. Kalkınma
Planında Grup Köyyolu yapımına önem verileceği, bu yollar ile köy merkezlerine
ulaşan yolların öncelikle asfaltlanması rasyonel bir program dahilinde
yürütüleceği ve köyyollarında ünite toplulaşmasını özendirecek bir yaklaşımla,
belli büyüklükteki yerleşim birimlerine en uygun noktadan ulaşımı sağlayan bir
ağ oluşturulacağı, mevcut ulaştırma alt yapılarından en üst düzeyde
yararlanabilmesi için gerekli iyileştirme ve bakım-onarım hizmetleri
aksatılmaksızın sürdürüleceği, yatırım kararlarında çevresel etki
değerlendirmesi konusuna önem verileceği, ulaştırma sistemlerinin çevreye
olumsuz etkileri en aza indirileceği, karayolu ulaştırması sektöründe faaliyet
gösteren yapımcı kamu kuruluşlarının ihaleli yapıma yönelmeleri, iş gücü ve
makina parklarını bu hedefe yönelik olarak azaltmaları ve denetleme mekanizması
üzerine kurulmuş bir organizasyon yapısı oluşturulması ilkeleri ve politikaları
kabul edilmiştir.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında ise ; Grup köyyollarının yapımına devam
edileceği ve birinci derece öncelikli köyyollarının yeniden tespiti ve öncelik
sırasına göre standartlarının iyileştirilmesi sağlanacağı, her ünitenin ( köy ve
köye bağlı mahalle, mezra, kom, kışlak v.b. resmi hüviyet kazanmış yerleşim
birimleri ) birinci derece öncelikli bir köyyolu olacak şekilde projeli yol
yapımına başlanacağı bildirilmiştir.
Gerek Yedinci ve gerekse Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planlarında belirtilen
amaç, ilkeler ve politikalar çerçevesinde köyyolu hizmetlerinin bir plan
dahilinde en kısa sürede ve en fazla ekonomik ve sosyal fayda sağlayacak şekilde
kırsal alana götürülmesi için Birinci Derece Öncelikli Köyyolları Master Planın
hazırlanması gerekli olmuştur.
TANIMLAR , KRİTERLER VE STANDARTLAR
KÖY YOLU : Devlet ve İl yolları ağı dışında kalan köyü;
köye (Köy belediyeleri dahil) ve bağlılarına, İl, İlçe ve bucak merkezleri ile
devlet ve İl yollarına bağlayan yollara KÖY YOLU denir.
KÖY YOLU AĞI : Köy yolu tanımına giren yollar ile köy içi yollar KÖY YOLU AĞINI
oluşturur.
GRUP KÖY YOLU : Aynı güzergah üzerinde bulunan iki ve daha fazla sayıda köy ile
bağlılarını; İl, ilçe ve bucak merkezleri ile devlet ve İl yollarına bağlayan
yollara GRUP KÖY YOLU denir. (Aynı güzergah üzerinde en az iki köy bulunan yol
grup köyyolu olarak kabul edilmiştir.)
MÜNFERİT KÖY YOLU : Grup köyyolu ve bağlantı yolları dışında kalan, bir köyü
veya bağlılarını; grup köyyoluna, İl, ilçe ve bucak merkezleri ile devlet ve İl
yollarına bağlayan yola MÜNFERİT KÖYYOLU denir.
BAĞLANTI (ALTERNATİF) YOLU : Üzerinde herhangi bir yerleşim ünitesi bulunmayan
ancak, köy ve bağlısını; birbirine veya il ve devlet yoluna birden fazla yol ile
bağlayan yola BAĞLANTI YOLU denir.
KÖY İÇİ YOLU : Yol yapım ve bakım makinalarının çalışabileceği köy veya
bağlısının ana ulaşım yolu üzerinde bulunan, ünitenin giriş ve çıkışını sağlayan
veya ulaşım yolunun uzantısı niteliğindeki yola KÖY İÇİ YOL denir.
BİRİNCİ DERECE ÖNCELİKLİ KÖYYOLU : Köyün veya bağlısının ; İl, ilçe ve bucak
merkezleri ile devlet, İl ve grup köyyoluna en uygun güzergahla ulaşımını
sağlayan yola BİRİNCİ DERECE ÖNCELİKLİ KÖYYOLU denir. Bu tanıma göre aşağıdaki
yollar Birinci Derece Öncelikli köyyolu kapsamına girmektedir.
ÖRNEK
A) Grup köy yolu,
B) Münferit köy yolu ;
B-1 Köy veya bağlısını; il, ilçe ve bucak merkezine bağlayan yol,
B-2 Köy veya bağlısını; grup yola, İl ve devlet yoluna bağlayan yol,
B-3 Bağlısını, köy merkezine bağlayan yol,
C) 6.1.6 Maddesindeki tanıma uygun köy içi yol.
İKİNCİ DERECE KÖYYOLU TANIMI
Köy veya bağlılarını ; Birinci Derece Öncelikli ana ulaşım yolu dışında, birden
fazla bağlantı yolu ile (alternatif) bağlısına, köye, grup köyyoluna, devlet ve
il yoluna bağlayan yola İKİNCİ DERECE KÖYYOLU denir. Bir başka ifade ile Birinci
Derece Öncelikli köyyolu tanımı dışında kalan yollar İkinci Derece köyyolunu
oluşturur. Bu tanıma göre aşağıdaki yollar İkinci Derece köyyolu kapsamına
girmektedir.
ÖRNEK
A) Bağlantı (alternatif) yolu;
A-1- Grup köyyolu dışında kalan, köyü köye alternatif yol ile bağlayan
yol,
A-2- Farklı köylerin bağlılarını birbirine bağlayan yol,
A-3- Bağlısını, köye (Birinci Derece Öncelikli yol dışında) birden
fazla yol ile bağlayan yol,
A-4- Köyün, farklı güzergahtaki bağlılarını birbirine bağlayan yol,
EN UYGUN YOL KRİTERLERİ
Her köy veya bağlısının birinci derece öncelikli bir tek yolu alınmıştır. Var
ise diğer yollar ikinci derece olarak kabul edilmiştir. Birinci Derece Öncelikli
köyyolları tespit edilirken idari yapı (bağlıyı köye , köyü ilçeye en uygun
güzergahla bağlayan yol) dikkate alınmıştır. Aşağıdaki kriterlerden en fazlasına
sahip olan yol EN UYGUN YOL olarak kabul edilmiştir.
- Geometrik standardı yüksek olan,
- Maliyeti en az olan,
- En fazla köye veya nüfusa hizmet eden,
- Trafik yoğunluğu fazla olan,
- En kısa güzergaha sahip olan,
- Ekonomik, Sosyal ve kültürel faktörler (Sağlık ocağı, okul, köy kalkınma
kooperatifleri, el sanatları, üretim tesisleri, küçük sanayi tesisleri v.b)
bulunan,
- Topoğrafik yapısı uygun olan,
- En az sanat yapısı ve köprüye ihtiyaç duyulan,
- Güzergah üzerinde heyelan, sel baskını, bataklık, drenaj v.b sorunlar
bulunmayan,
- Her türlü iklim şartlarında en fazla ulaşım imkanı sağlayan ve
- Hukuki sorunu olmayan yollar.
KÖY YOLU GEOMETRİK STANDARTLARI
Köyyolu Geometrik Standartları aşağıda verilmiştir. Bundan sonra Birinci Derece
Öncelikli köyyolu kapsamına giren grup köyyollarında birinci sınıf, münferit köy
yollarında ise ikinci sınıf geometrik standartlar kullanılacaktır.
| PROJE
ELEMANLARI |
BİRİNCİ SINIF |
İKİNCİ SINIF |
| HİZMET SEVİYESİ HS (A,B,C) |
A |
B |
C |
A |
B |
C |
| YILLIK ORTALAMA TRAFİK
(Taşıt/Gün) |
200 |
200 |
200 |
- |
- |
- |
| TOPOĞRAFİK YAPI |
DÜZ |
DALGALI |
DAĞLIK |
DÜZ |
DALGALI |
DAĞLIK |
| PROJE HIZI (Km./Sa.) |
80 |
70 |
70 |
60 |
50 |
40 |
70 |
60 |
60 |
50 |
50 |
30 |
| MİNİMUM KURP YARIÇAPI R (m) |
250 |
200 |
200 |
120 |
80 |
50 |
200 |
120 |
120 |
80 |
50 |
30 |
| MAKSİMUM BOYUNA EĞİM m (%)
|
6 |
6 |
8 |
8 |
9 |
9 |
7 |
7 |
10 |
10 |
12 |
12 |
| MAKSİMUM DEVER n (%) |
8 |
8 |
8 |
8 |
9 |
9 |
8 |
8 |
8 |
9 |
10 |
10 |
| ŞERİT GENİŞLİĞİ (m) |
3.50 |
3.50 |
3.50 |
3.50 |
3.50 |
3.50 |
3.00 |
3.00 |
3.00 |
3.00 |
3.00 |
3.00 |
| BANKET GENİŞLİĞİ (m) |
1.00 |
1.00 |
1.00 |
1.00 |
0.50 |
0.50 |
1.00 |
1.00 |
0.50 |
0.50 |
0.50 |
0.50 |
| PLATFORM GENİŞLİĞİ (m) |
9.00 |
9.00 |
9.00 |
9.00 |
8.00 |
8.00 |
8.00 |
8.00 |
7.00 |
7.00 |
7.00 |
7.00 |
| PROJE YÜKÜ (Köprü) |
H 20 - S 16
|
H 20 - S 16
|
| KÖPRÜ GENİŞLİĞİ (M) |
 |
 |
Not: Yukarıdaki
standartlardan daha yüksek ebatlarda inşa edilmesi gereken yol ve köprüler için
proje yapımından önce Genel Müdürlükten izin alınacaktır.
MEVCUT DURUM
KÖYYOLLARI ENVANTERİ
Master Plan çalışmalarına göre 1 Ocak 1999 tarihi itibariyle il bazında
Birinci Derece Öncelikli ve ikinci dereceli köyyolları envanteri aşağıda
verilmiştir.
| Yolun cinsi |
Tul (km) |
Yüzdesi (%) |
| Asfalt |
70.165 |
24 |
| Stabilize kaplama |
142.935 |
49 |
| Tesviye |
67.889 |
23 |
| Mutasavver yol |
12.866 |
4 |
| Toplam |
293.855 |
100 |
Köyyolu ağına, mücavir alandan gelen yollar, TCK değişiklikleri ve yeni ünite
yolları dahil edilmiş ikinci derece mutasavver yollar ise yol ağından
çıkarılmıştır.
Makina Parkı Durumu
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 1 Ocak 2001 tarihi itibariyle Makina Parkı
incelendiğinde; 1.410 adet dozer, 1.614 adet greyder, 994 adet yükleyici, 4.908
adet kamyon, 120 adet konkasör, 395 adet distribütör,148 adet roley tankı, 625
adet silindir, 29 adet asfalt plenti ve 8.880 adet çeşitli iş makinası olmak
üzere toplam 19.123 adet makina bulunmaktadır.
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünde mevcut makinaların %66 'sı 10 yaşın
üzerindedir. Bu oran kamyonda %56, dozerde %89, greyderde %65, yükleyicide %48'
dir. 1999 yılı sonuna kadar makina parkının büyük kısmı ekonomik çalışma ömrünü
doldurmuştur. Ancak, Makina Yenileme ve Dengeleme Projesi kapsamında 2000
yılında alınan 1750 Adet muhtelif iş makinaları ile makina parkı yenilenmeye
çalışılmıştır. 2001 yılında ise 500 Adet pick-up ile 45 Adet kar makinası satın
alınması planlanmıştır. Bu şekilde ana iş makinaları önemli derecede yenilenerek
işletme giderleri daha az olan bir makina parkına kavuşulacaktır.
Personel Durumu
13 Şubat 2001 tarihi itibariyle personel durumu incelendiğinde; 6.713 memur ve
51.337 işçi olmak üzere toplam 58.050 personel çalışmaktadır. Gerek memur,
gerekse işçi personelin büyük bir kısmının, hizmet süresinin dolmuş olması ve
yaş ortalamasının yüksek olması nedeniyle emeklilik suretiyle görevden ayrılma
oranı yüksektir. Görev yapan teknik personelin yaş ortalamasının yüksek olması,
dolu kadro yüzdesinin düşük olması nedeniyle teşkilatta etüt, proje, şantiye ve
kontrolluk hizmetlerinde çalışan teknik eleman sayısı yetersizdir. Gün geçtikçe
bu yetersizlik daha da artmaktadır. Master planın zamanında ve sağlıklı bir
şekilde yürütülebilmesi için yeterli sayı ve nitelikte teknik eleman ve yardımcı
personele ihtiyaç vardır.
Köyyolu Yıllık Uygulamaları
1984-2000 yılları arası ülke genelinde köyyolu yıllık uygulamaları aşağıda
verilmiştir. Buna göre 17 yılda; 70.099 km asfalt, 164.351 km stabilize kaplama,
118.704 km onarım, 117.281 km tesviye, 2.683 Ad (62.346 mt) köprü ve muhtelif
çap ve ebatlarda sanat yapısı gibi uygulamalar gerçekleştirilmiştir.
| NO |
İŞİN ADI |
BİRİMİ |
1984 |
1985 |
1986 |
1987 |
1988 |
1989 |
1990 |
1991 |
1992 |
1993 |
1994 |
1995 |
1996 |
1997 |
1998 |
1999 |
2000 |
TOPLAM |
| 1 |
ASFALT |
Km |
2222 |
1731 |
3047 |
4689 |
3500 |
1955 |
3720 |
3447 |
3422 |
6929 |
3901 |
5898 |
6180 |
5940 |
6425 |
3330 |
3763 |
70099 |
| 2 |
STABİLİZE KAPLAMA |
Km |
9156 |
8841 |
10057 |
12276 |
9799 |
11977 |
12085 |
8797 |
9547 |
11383 |
9476 |
8612 |
9839 |
10005 |
9292 |
7328 |
5881 |
164351 |
| 3 |
ONARIM |
Km |
6242 |
6841 |
5044 |
5247 |
9000 |
5595 |
9570 |
6831 |
6944 |
7715 |
6438 |
7426 |
8115 |
7756 |
8234 |
5943 |
5763 |
118704 |
| 4 |
TESVİYE |
Km |
7057 |
7802 |
9645 |
16378 |
9825 |
9654 |
10228 |
6997 |
7592 |
7015 |
5919 |
4818 |
4434 |
3974 |
3575 |
1398 |
970 |
117281 |
| 5 |
KÖPRÜ YAPIMI |
Adet |
332 |
310 |
146 |
145 |
143 |
268 |
259 |
135 |
127 |
112 |
104 |
136 |
114 |
148 |
67 |
81 |
56 |
2683 |
| Metre |
5606 |
5489 |
3826 |
3152 |
2396 |
5652 |
6764 |
3671 |
2832 |
2241 |
3421 |
2587 |
3794 |
3562 |
2128 |
2928 |
2386 |
62436 |
Bu uygulamalara göre yıllık yapım ortalaması; 4.120 km asfalt, 9.670 km
stabilize kaplama, 6.980 km onarım, 6.890 km tesviye ve 158 Ad (3.670 mt)
olmuştur.
Bu sonuçlar yıllık bütçe imkanlarına göre gerçekleştirilen fiziksel değerlerdir.
Çalışmalardan azami verimin alınabilmesi için personel, ekipman ve finansman
üçgeninin iyi kurulmuş olması gerekmektedir. Ancak, bugüne kadar finansmanın
yetersiz kalması nedeniyle hizmetler istenen sürede götürülememektedir. Bundan
sonra bütçeden her yıl yeterli ödenek sağlandığı takdirde köyyolu yapım işleri
daha da artabilecektir.
Köyyolu Yıllık Yatırımları
1985-2001 yılları arası köyyolu yıllık yatırımları ile devlet bütçesinden Köy
Hizmetleri Genel Müdürlüğüne ayrılan kaynak miktarı Tablo 6 ve 7'de verilmiştir.
Ödeneklerin rakamsal olarak artmasına rağmen devlet bütçesindeki payının giderek
azalması nedeniyle yıllık yapım kapasitesinin altında iş yapılmaktadır.
Devlet Bütçesinden Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğüne
Aktarılan Kaynaklar
| YILLAR |
DEVLET BÜTÇESİ
(TL) |
KHGM PAYI
(TL) |
% |
| 1985 |
5.412.082.049.000 |
178.653.500.000 |
3,30 |
| 1986 |
7.104.111.000.000 |
228.867.100.000 |
3,22 |
| 1987 |
10.885.686.000.000 |
370.235.000.000 |
3,40 |
| 1988 |
20.706.923.000.000 |
606.933.000.000 |
2,93 |
| 1989 |
32.733.446.000.000 |
951.708.000.000 |
2,90 |
| 1990 |
63.925.354.000.000 |
1.957.359.000.000 |
3,06 |
| 1991 |
105.217.150.000.000 |
3.672.231.000.000 |
3,49 |
| 1992 |
207.545.328.000.000 |
7.560.611.000.000 |
3,64 |
| 1993 |
398.710.000.000.000 |
12.725.269.000.000 |
3,19 |
| 1994 |
823.396.307.000.000 |
23.212.666.000.000 |
2,82 |
| 1995 |
1.335.978.053.000.000 |
23.784.691.000.000 |
1,78 |
| 1996 |
3.558.506.822.000.000 |
48.447.301.000.000 |
1,36 |
| 1997 |
6.344.685.500.000.000 |
97.441.301.000.000 |
1,54 |
| 1998 |
14.749.475.000.000.000 |
178.232.401.000.000 |
1,21 |
| 1999 |
27.186.600.000.000.000 |
275.150.061.000.000 |
1,01 |
| 2000 |
46.702.436.000.000.000 |
594.855.001.000.000 |
1,27 |
| 2001 |
48.219.490.000.000.000 |
803.000.000.000.000 |
1,67 |
KAYNAK : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bölge, İl,
Araştırma, Makina İkmal
ve Proje Müdürleri 13.toplantısı kitabından
alınmıştır. (2000) |
|
Köyyolu Yıllık Yatırımları (1985-2001)
| YILLAR |
YILI FİYATLARIYLA
(MİLYON TL) |
2000 YILI FİYATLARIYLA
(MİLYAR TL) |
(1000 USD) |
| 1985 |
62.920 |
113.055.914 |
197.295 |
| 1986 |
67.000 |
87.193.800 |
152.163 |
| 1987 |
130.000 |
130.400.400 |
227.563 |
| 1988 |
176.650 |
117.800.819 |
205.575 |
| 1989 |
300.000 |
121.368.000 |
211.800 |
| 1990 |
668.850 |
164.129.102 |
286.423 |
| 1991 |
1.062.000 |
167.265.000 |
291.896 |
| 1992 |
1.762.500 |
166.644.375 |
290.813 |
| 1993 |
3.400.000 |
193.936.000 |
338.440 |
| 1994 |
6.600.000 |
225.522.000 |
393.561 |
| 1995 |
3.963.000 |
61.505.760 |
107.334 |
| 1996 |
7.610.000 |
65.522.100 |
114.343 |
| 1997 |
19.728.000 |
87.197.760 |
152.170 |
| 1998 |
23.150.000 |
59.264.000 |
103.422 |
| 1999 |
34.500.000 |
56.925.000 |
99.340 |
| 2000 |
55.335.000 |
55.335.000 |
96.566 |
| 2001 |
116.000.000 |
|
162.465 |
KAYNAK : Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bölge, İl,
Araştırma, Makina İkmal
ve Proje Müdürleri 13.toplantısı kitabından
alınmıştır. (2000) |
1) Müteahhitlik karne katsayısı ile çarpılarak
2000 yılı fiyatları bulunmuştur.
2) 1 USD= 573.030 TL (2000yılı)
3) 1
USD= 714.000 TL (2001yılı) |
|
YAPILACAK İŞLER VE MALİYET
Birinci Derece Öncelikli ve İkinci Derece Köyyolu Ağı
Büro ve arazi çalışmaları sonucunda 1 Ocak 1999 tarihi itibariyle 218.275 km.
Birinci Derece Öncelikli, 75.580 km. İkinci Derece olmak üzere toplam 293.855
km. köyyolu ağı tespit edilmiştir. Bir başka ifade ile toplam köyyolu ağının %
74'ü Birinci Derece Öncelikli, % 26'sı ise İkinci Derece köyyoludur. Birinci
Derece Öncelikli köyyolunun 95.683 km.si grup yol , 122.592 km.si ise münferit
yol özelliğindedir. 29.965 km. İkinci Derece mutasavver köyyolu ve resmi ünite
kararı olmayan yayla ve yerleşim yerleri ile protokollu yollar master plana
dahil edilmemiş ve köyyolu ağı dışında bırakılmıştır. Danıştay kararı gereğince
Belediye mücavir alanından gelen yollar yol ağına ve birinci derece öncelikli
köyyolu master plana dahil edilmiştir.
Birinci Derece Öncelikli Köyyollarının Toplam Köyyolu Ağı ile
Karşılaştırılması
1 Ocak 1999 tarihi itibariyle 319.218 km olan köyyolun ağı, master plan
çalışması sonucunda 293.855 km olarak tespit edilmiştir. Birinci Derece
Öncelikli Köyyolu 218.275 km olup bunun % 44'ü grup yol, % 56'sı ise münferit
yol özelliğindedir. Köyyolu ağından yararlanan toplam nüfus 16.531.786 dır.
Birinci Derece Öncelikli Grup Yoldan yararlanan nüfus 9.257.800 münferit yoldan
yararlanan nüfus ise 7.273.986 dır. Bir başka ifade ile grup yol tulu %44 olduğu
halde bu yoldan yararlanan nüfus % 56, münferit yol tulu % 56 iken yararlanan
nüfus % 44 olmaktadır. 95.683 km Birinci Derece Öncelikli Grup Yol yapıldığı
takdirde köyyolu ağından yararlanan nüfusun yarısından fazlasına hizmet
götürülmüş olacaktır. Buradan da öncelikle grup yolların, sonra münferit
yolların ne derece önemli olduğu anlaşılmaktadır.
Köyyolu Birim Maliyetleri
Ortalama
Köyyolu Birim Maliyetleri
bilgi bakımından
Ek Tablo
olarak verilmiştir. Ancak, master plan ile yapılması
gereken tüm işlerin maliyetleri Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 1999 yılı
ihaleli birim fiyatlarına ve mahallinde gerçek değerlere göre tespit edilmiştir.
Hesaplamalarda 1 USD = 315.000 TL alınmıştır. (1-1-1999)
Türkiye Genelinde Birinci Derece Öncelikli Köyyollarında Yapılması Gereken
İşler ve Maliyet
En uygun yol kriterleri dikkate alınarak, büro ve arazi çalışmaları sonucunda
tespit edilen Birinci Derece Öncelikli Grup ve Münferit Köyyollarında
iyileştirme yapılması gereken işler aşağıda verilmiştir. Birinci Derece
Öncelikli Grup ve Münferit Köyyollarında nihai hedef geometrik standarda uygun
asfalt olacaktır. Standarda uygun altyapı çalışmaları tamamlanmadan asfalt
yapılmayacaktır. Arazi şartları ve çeşitli nedenlerle asfalt kaplama yapılmasına
gerek görülmeyen yolların kaplama cinsi (stabilize,beton yol v.b.) değişik
olabilecektir. Kaplama cinsi farklı olsa dahi Birinci Derece Öncelikli
Köyyollarında geometrik standarda uyulacaktır. Bu yollarda; köy isim ve trafik
işaret levhaları, asfalt ve beton yollarda yol çizgileri bulunacaktır. Trafik
işaret levhaları ve yol çizgileri öncelikle grup yollarda sonra münferit
yollarda uygulanacaktır.
Türkiye genelinde Birinci Derece Öncelikli Grup ve Münferit Köyyollarında
iyileştirme yapılması gereken işler ve maliyetler aşağıda gösterilmiştir.
| İyileştirme yapılacak işin cinsi |
Tul
(Km) |
Maliyet
(1000 USD) |
| Asfalt |
175.795 |
5.269.256 |
| Beton yol |
2.854 |
269.793 |
| Stabilize kaplama |
129.550 |
1.852.998 |
| Onarım |
90.146 |
3.383.798 |
| Tesviye |
12.866 |
845.590 |
| Köprü yapımı |
3.915/61.396 Ad./mt. |
438.015 |
| Muh.çap ve ebatlarda sanat yapıları |
|
5.427.151 |
| TOPLAM |
411.211 |
17.486.601 |
Yukarıdaki maliyetlere 2.kat asfalt kaplama, bakım, kar mücadelesi, yol
çizgisi, trafik levhaları, bakımevi ve beklenmeyen giderler dahildir.
Türkiye Genelinde Birinci Derece Öncelikli Köyyollarının Fiziksel
Projeksiyonu
Birinci Derece Öncelikli Grup ve Münferit Köyyollarında toplam 411.211 km
iyileştirme yapılacaktır. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün mevcut makina parkı,
personel durumu, geçmiş yıllara ait uygulamalar ve coğrafi bölgelere göre
çalışma mevsimi de dikkate alınarak master planın ülke genelindeki fiziksel
projeksiyonu aşağıda gösterilmiştir.
| İYİLEŞTİRME
YAPILACAK İŞİN ADI |
BİRİMİ |
Y I L L A R |
İYİLEŞTİRME
YAPILACAK TOPLAM TUL |
| 1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
| ASFALT |
Km |
5000 |
5000 |
5500 |
5500 |
6000 |
6500 |
7000 |
7500 |
8000 |
8500 |
9000 |
9500 |
10000 |
10500 |
11000 |
11500 |
12000 |
12500 |
12500 |
12795 |
175795 |
| BETON YOL |
Km |
50 |
150 |
300 |
350 |
400 |
400 |
400 |
350 |
300 |
154 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2854 |
| STABİLİZE KAPLAMA |
Km |
7000 |
7500 |
8000 |
8500 |
9000 |
9500 |
10000 |
10000 |
10000 |
9500 |
9000 |
8500 |
8000 |
7500 |
7550 |
|
|
|
|
|
129550 |
| ONARIM |
Km |
8000 |
8500 |
9000 |
9500 |
10000 |
10000 |
9500 |
9000 |
8500 |
8146 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
90146 |
| TESVİYE |
Km |
2000 |
2500 |
3000 |
3000 |
2366 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12866 |
| KÖPRÜ YAPIMI |
Adet |
250 |
300 |
450 |
450 |
450 |
450 |
450 |
450 |
400 |
265 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3915 |
| Metre |
3920 |
4704 |
7056 |
7056 |
7056 |
7056 |
7056 |
7056 |
6272 |
4164 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
61396 |
Türkiye Genelinde Birinci Derece Öncelikli Köyyollarının Parasal Projeksiyonu
Master plan ile Türkiye Genelinde yapılması gereken işlerin parasal projeksiyonu
aşağıda verilmiştir. Fiziksel projeksiyondaki işlerin yapılabilmesi için yıllar
itibariyle öngörülen ödeneklerin bütçeden karşılanması gerekmektedir. Aksi
takdirde planın tamamlanma süresi uzayabileceği gibi maliyet artışı olacak, aynı
zamanda yapılan işlerin verimliliği de azalacaktır. Bir başka ifade ile yapılan
işlerde tekrar bakım ve onarım ihtiyacı olacaktır.
| İYİLEŞTİRME
YAPILACAK İŞİN ADI |
BİRİMİ |
Y I L L A R |
TOPLAM
MALİYET (1000 USD) |
| 1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
| ASFALT |
Km |
149850 |
149850 |
164835 |
164835 |
179820 |
194805 |
209790 |
224775 |
239760 |
254745 |
269730 |
284715 |
299700 |
314685 |
329670 |
344655 |
359640 |
374625 |
374625 |
384146 |
5269256 |
| BETON YOL |
Km |
4727 |
14179 |
28359 |
33086 |
37812 |
37812 |
37812 |
33086 |
28359 |
14561 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
269793 |
| STAB.KAPLAMA |
Km |
100100 |
107250 |
114400 |
121550 |
128700 |
135850 |
143000 |
143000 |
143000 |
135850 |
128700 |
121550 |
114400 |
107250 |
108398 |
|
|
|
|
|
1852998 |
| ONARIM |
Km |
300320 |
319090 |
337860 |
356630 |
375400 |
375400 |
356630 |
337860 |
319090 |
305518 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3383798 |
| TESVİYE |
|
131440 |
164300 |
197160 |
197160 |
155530 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
845590 |
| KÖPRÜ YAPIMI |
|
27950 |
33540 |
50309 |
50309 |
50309 |
50309 |
50309 |
50309 |
44719 |
29952 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
438015 |
| SANAT YAPISI |
|
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361810 |
361811 |
|
|
|
|
|
5427151 |
| TOPLAM |
|
1076197 |
1150019 |
1254733 |
1285380 |
1289381 |
1155986 |
1159351 |
1150840 |
1136738 |
1102436 |
760240 |
768075 |
775910 |
783745 |
799879 |
344655 |
359640 |
374625 |
374625 |
384146 |
17486601 |
NOT : 2.kat Asfalt kaplama, bakım, kar mücadelesi, yol
çizgisi, trafik levhaları, bakımevi ve beklenmeyen giderler dahildir. (% 20)
UYGULAMA VE YÖNETİM
Uygulama
Yıllık yatırım programına tahsis edilecek kaynağa göre
önce birinci derece öncelikli grup yollar, sonra münferit yollarda iyileştirme
yapılması planlanmıştır. Ana grup yollar yapılmadan buna iltisak grup yollar ,
ana münferit yollar yapılmadan buna iltisak münferit yolların yapılmaması
tasarlanmıştır. Uygulamada bütünlüğü sağlamak açısından grup yollar yapılırken
buna iltisak münferit yolların beraber yapımı değerlendirilebilir. Bu yollar,
öncelik puan sıralamasına göre yatırım programına teklif edilecektir. Alt yapısı
hazır olmayan yollar asfalt programına alınmayacaktır. Projeli ve ihaleli yol
yapımına ağırlık verilecek, tahsis edilen yıllık ödeneklerde dikkate alınarak,
mevcut makina parkı ve personel ile birinci derece öncelikli yol yapımına da
devam edilecektir. Gerek ihaleli ve gerekse püremanet olarak yapılacak grup ve
münferit yollar projeli olarak uygulamaya konulacaktır. Bir başka ifade ile
projesi hazır olmayan yollarda iyileştirme çalışmalarının yapılmaması
öngörülmüştür.
Master planın amacı, mevcut köyyollarının standartını yükseltmek olduğundan
yukarıda da belirtildiği gibi arazi şartlarına göre grup yollarda 1. sınıf,
münferit yollarda ise 2. sınıf geometrik standart uygulanacaktır. Buna göre
uygulamada grup yollarda platform genişliği 9 veya 8 mt. asfalt şerit genişliği
7 mt.(2x3,50 mt), münferit yollarda ise platform genişliği 8 veya 7 mt. asfalt
şerit genişliği 6 mt.( 2x3 mt ) olacaktır. Birinci derece öncelikli grup ve
münferit köyyollarının mevcut durumu standarda uygun değil ise, tablo 1'deki
geometrik standarta uygun hale getirilecektir. İdari, teknik ve ekonomik
nedenlerle birinci derece öncelikli köyyolları kapsamında yapılması öngörülen
mutasavver yollarda da aynı standart uygulanacaktır.
Birinci Derece Öncelikli köyyollarında iyileştirme çalışmaları tamamlanmadan
köyyolu ağında bulunan ikinci dereceli yollarda çalışma yapılmayacağından bu
yollar master planın maliyet, fiziksel ve parasal projeksiyon hesaplarına dahil
edilmemiştir. Birinci Derece Öncelikli köyyollarının yapım aşamasında çevreye
zarar verilmeyecektir. Zorunlu nedenlerle verildiği takdirde gerekli tedbirler
alınacaktır. Master planın uygulama aşamasında olabilecek kamulaştırma
sorunları, yoldan faydalananlar tarafından çözümlenmediği sürece bu yollar yapım
programına alınmayacaktır.
Uygulama Süresi
Birinci Derece Öncelikli köyyollarının uygulamasına 2001 yılından itibaren
başlanılmıştır. Tablo 10'daki fiziksel projeksiyonda da görüleceği gibi master
plan ile iyileştirme yapılması gereken işlerden tesviyenin 5 yıl, onarım, köprü
ve beton yolun 10 yıl, stabilize kaplama ve sanat yapılarının 15 yıl ve asfalt
kaplamanın 20 yılda tamamlanması planlanmıştır. Ancak, parasal projeksiyonda
öngörülen yıllık yatırım ödenekleri tahsis edilemediği takdirde planın uygulama
süresi değişebilecektir.
Köyyolu Yapım Öncelik Puanı
Master Plan ülke ve il bazında hazırlanmış olup, il bazındaki planda;
Birinci Derece Öncelikli Grup ve Münferit Köyyolları,il müdürlüklerince
hesaplanan öncelik puanına göre en düşük puandan başlayarak yüksek puanlara
doğru ilçe bazındaki tablolara yazılmıştır. Bu puanlamanın esasını maliyet ve
nüfus unsurları oluşturmaktadır. Kişi başına maliyeti en düşük olan yol birinci
sıraya alınmıştır.
Öncelik Puan Hesabı
a- Maliyet Puanı : Keşif ( Milyon TL.) / 1997 Nüfusu x 100
b- Grup Köy Puanı : 2 köylük gruplar için + 5 puan, 3-5 köylük gruplar için
+ 10 puan, 6-10 köylük gruplar için + 15 puan, 11-20 köylük gruplar için + 20
puan, 21-50 köylük gruplar için + 25 puan, 51' den büyük gruplar için + 30 puan
c- Merkezi Köy Puanı : + 10 puan
d-Öncelik Puanı Hesap Tarzı : Önce maliyet puanı hesaplanmıştır. Var ise
grup köy ve merkezi köy puanı maliyet puanından çıkartılarak yolun öncelik puanı
bulunmuştur. Aynı yol içinde değişik işlerin olması durumunda toplam keşif
dikkate alınmıştır. Örnek: Herhangi bir yolda asfalt ile birlikte; stabilize,
onarım,tesviye, köprü yapımı ve sanat yapıları işleri var ise bu durumda tüm
işlerin keşiflerinin toplamı maliyet puanı hesabında dikkate alınmıştır.
Yönetim
Master Planın uygulanmasında Genel Müdürlüğün merkez birimleri ile Bölge
Müdürlükleri destek ve denetleme, İl Müdürlükleri ise uygulayıcı birimler olarak
görev yapacaktır. Birinci derece öncelikli grup ve münferit köyyollarının etüt,
proje,yapım ve kontrollük hizmetleri, il müdürlüklerince yürütülecektir. Ancak,
gerek görüldüğü takdirde Yetki Yönergesi ve Program Uygulama esaslarına göre
Genel Müdürlüğün merkez birimleri ile Bölge Müdürlükleri İl Müdürlüklerine
destek hizmeti verebilecektir. Personelin yetersiz olması durumunda bu yolların
etüt,proje ve kontrollük hizmetleri ihale edilerek yaptırabilecektir. Master
Plan, uygulayıcı ve denetleyici birimler tarafından uygulamanın her aşamasında
izlenmeli ve değerlendirilmelidir. Gerekli hallerde ilgili kuruluşlar ile
işbirliği ve koordinasyon sağlanmalıdır.
İŞLETME VE BAKIM
Master Plandaki yolların standart hale getirilmesi
kadar,bu yolların standardını korumak da önem arz etmektedir. Dolayısıyla
birinci derece öncelikli köyyollarında iyileştirme çalışmaları devam ederken
malzemeli, greyderli ve asfalt bakım hizmetleri de düzenli olarak
yürütülmelidir. Ayrıca, ikinci dereceli köyyollarında bakım çalışmaları köylü
katkısı alınarak yapılabilecektir. Nitekim 8. Beş Yıllık Kalkınma Planında
köyyollarının bakım ve kar mücadelesi çalışmalarının, bu hizmetlerden faydalanan
köylerin katılımı ile veya kurdukları kooperatif, birlik ve diğer
organizasyonlar tarafından yapılmasını sağlayacak düzenlemelerin yapılması
önerilmiştir.
Karayolu Trafik Güvenliği açısından yol kenarında yapılacak tesisler ile
ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığının yayımlamış olduğu "Karayolları
Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkındaki" Yönetmelik hükümlerine ve
Genel Müdürlükçe yayımlanan genelgelere uyulacaktır. Birinci Derece Öncelikli
Köyyollarının püremanet olarak uygulaması aşamasında personel ve makina-teçhizat
verimliliğinin artırılması bakımından il merkezinden uzak ilçelerdeki mevcut
bakım evlerinden yararlanılacaktır. Ayrıca, iyileştirilmesi tamamlanan yolların
işletme ve bakım hizmetleri için master plan kapsamında ihtiyaç duyulan ilçelere
yeni bakımevi yapılabilecektir.
PLANIN FAYDALARI
Master Planın uygulanması ile ülke genelinde köyyolu ağı disipline edilecek,
her köy ve bağlısına birkaç güzergahtan yol yapımı yerine ünite için en önemli
olan yol standart hale getirilecektir. Dolayısıyla günün ihtiyaçlarına cevap
verecek ekonomik, hızlı ve güvenli bir köyyolu elde edilmesi yanında yoğun
taleplerde azaltılarak ülke kaynakları rasyonel kullanılacaktır. Bu şekilde
köyyollarındaki işletme ve bakım giderleri ile trafik kazaları ve seyahat süresi
azalacaktır. Aynı zamanda, köyün bağlı olduğu il ve ilçeye, tarımsal ürünlerin
ve diğer malların pazara ulaşımı, diğer kuruluşların köye hizmet götürmeleri
daha kolaylaşacak, bölgeler arası gelişmişlik farklılığını ve köyden kente göçü
azaltacak, ilave istihdam oluşturacaktır. Ayrıca köylerin toplulaştırılmasına,
cazibe merkezi haline gelmesine, sekiz yıllık eğitim, sağlık ve turizm
hizmetlerine olumlu katkılar sağlayacaktır.
Yol yapım ve iyileştirme hizmetlerinin başlangıcında önemli miktarlarda yatırım
harcamaların yapılması gerekmektedir. Ancak, yukarıda belirtilen faydaların
yanında master planın uygulanması sonucunda taşıt işletme giderlerinde toplam
9.867.472.000 USD tasarruf sağlanacaktır. Bu tasarrufun hesaplanmasında; TCK
Genel Müdürlüğü'nün "Karayolu Projelerinin Ekonomik Analizi ve 1999 Yılı
Ekonomik Etüt Tabloları" kitabındaki değerler dikkate alınmıştır. Köyyolları
geometrik standardı, fiziki yapı, dalgalı arazideki optimum proje hızı ve master
planın uygulama öncesi ve sonrasına göre birim taşıt işletme gideri farkı her
taşıt için hesaplanarak aşağıda gösterilmiştir.
Yukarıda belirtilen köyyolu standardında günlük taşıt miktarı 200 adet
alınmış olup bunun % 50 'si otomobil, %25' i otobüs ve %25'i kamyon kabul
edilmiştir. Bu taşıt trafiğine göre köyyolları mevcut durumunun kötü stabilize
olduğu ve master planın uygulanmasından sonra yeni sathi kaplama (asfalt)
olacağı var sayılarak taşıt işletme giderleri farkı bulunmuştur. Sonuç olarak;
29.965 km ikinci derece mutasavver yolun köyyolu ağı dışında bırakılmasından
3.700.000.000 dolar ve planın uygulanması ile taşıt işletme giderlerinde
9.867.472.000 dolar olmak üzere toplam 13.567.472.000 USD tasarruf
sağlanacaktır. Bir başka ifade ile sosyal ve kültürel faydaların yanında
17.486.601.000 USD olan master plan maliyetinin %78'i ekonomik tasarrufla
karşılanacaktır. Bu şekilde 7. ve 8. Beş Yıllık Kalkınma Planlarında öngörülen
amaç,ilkeler ve politikalar çerçevesinde köyyolu hizmetleri, belli bir plan
dahilinde kırsal alana götürülerek buradaki vatandaşlarımızın çağdaş yaşam
düzeyine ulaşmasına önemli katkılar sağlayacaktır.
Birinci Derecede Öncelikli Köy Yollarının Uygulaması İle Sağlanacak Tasarruf
Taşıt Cinsi:Otomobil
| Yıllar |
Yıllık |
Taşıt İşletme
Gideri
Farkı |
Yıllık İşletme
Gideri
Farkı
(1X2X3)X365 gün |
Kümülatif İşletme
Giderleri Tasarrufu |
Ortalama
Trafik |
İyileştirme
Yapılacak Tul |
| (Taşıt/Gün) |
(km) |
(TL) |
(Milyon TL) |
(Milyon TL) |
(1000 USD) |
| (1) |
(2) |
(3) |
(4) |
| 1 |
100 |
5000 |
7690,22 |
1.403.465 |
|
|
| 2 |
100 |
5000 |
7690,22 |
1.403.465 |
2.806.930 |
8.911 |
| 3 |
100 |
5500 |
7690,22 |
1.543.812 |
4.350.742 |
13.812 |
| 4 |
100 |
5500 |
7690,22 |
1.543.812 |
5.894.554 |
18.713 |
| 5 |
100 |
6000 |
7690,22 |
1.684.158 |
7.578.712 |
24.060 |
| 6 |
100 |
6500 |
7690,22 |
1.824.505 |
9.403.217 |
29.851 |
| 7 |
100 |
7000 |
7690,22 |
1.964.851 |
11.368.068 |
36.089 |
| 8 |
100 |
7500 |
7690,22 |
2.105.198 |
13.473.266 |
42.772 |
| 9 |
100 |
8000 |
7690,22 |
2.245.544 |
15.718.810 |
49.901 |
| 10 |
100 |
8500 |
7690,22 |
2.385.891 |
18.104.701 |
57.475 |
| 11 |
100 |
9000 |
7690,22 |
2.526.237 |
20.630.938 |
65.495 |
| 12 |
100 |
9500 |
7690,22 |
2.666.584 |
23.297.522 |
73.960 |
| 13 |
100 |
10000 |
7690,22 |
2.806.930 |
26.104.452 |
82.871 |
| 14 |
100 |
10500 |
7690,22 |
2.947.277 |
29.051.729 |
92.228 |
| 15 |
100 |
11000 |
7690,22 |
3.087.623 |
32.139.352 |
102.030 |
| 16 |
100 |
11500 |
7690,22 |
3.227.970 |
35.367.322 |
112.277 |
| 17 |
100 |
12000 |
7690,22 |
3.368.316 |
38.735.638 |
122.970 |
| 18 |
100 |
12500 |
7690,22 |
3.508.663 |
42.244.301 |
134.109 |
| 19 |
100 |
12500 |
7690,22 |
3.508.663 |
45.752.964 |
145.248 |
| 20 |
100 |
12795 |
7690,22 |
3.591.467 |
49.344.431 |
156.649 |
| TOPLAM |
|
|
|
49.344.431 |
431.367.649 |
1.369.421 |
NOT: 1 USD=315.000.- TL. alınmıştır. (1.1.1999)
Birinci Derecede Öncelikli Köy Yollarının Uygulaması İle Sağlanacak Tasarruf
Taşıt Cinsi:Otobüs
| Yıllar |
Yıllık |
Taşıt İşletme
Gideri
Farkı |
Yıllık İşletme
Gideri
Farkı
(1X2X3)X365 gün |
Kümülatif İşletme
Giderleri Tasarrufu |
Ortalama
Trafik |
İyileştirme
Yapılacak Tul |
| (Taşıt/Gün) |
(km) |
(TL) |
(Milyon TL) |
(Milyon TL) |
(1000 USD) |
| (1) |
(2) |
(3) |
(4) |
| 1 |
50 |
5000 |
43956,37 |
4.011.019 |
|
|
| 2 |
50 |
5000 |
43956,37 |
4.011.019 |
8.022.038 |
25.467 |
| 3 |
50 |
5500 |
43956,37 |
4.412.121 |
12.434.159 |
39.474 |
| 4 |
50 |
5500 |
43956,37 |
4.412.121 |
16.846.280 |
53.480 |
| 5 |
50 |
6000 |
43956,37 |
4.813.223 |
21.659.503 |
68.760 |
| 6 |
50 |
6500 |
43956,37 |
5.214.324 |
26.873.827 |
85.314 |
| 7 |
50 |
7000 |
43956,37 |
5.615.426 |
32.489.253 |
103.140 |
| 8 |
50 |
7500 |
43956,37 |
6.016.528 |
38.505.781 |
122.241 |
| 9 |
50 |
8000 |
43956,37 |
6.417.630 |
44.923.411 |
142.614 |
| 10 |
50 |
8500 |
43956,37 |
6.818.732 |
51.742.143 |
164.261 |
| 11 |
50 |
9000 |
43956,37 |
7.219.834 |
58.961.977 |
187.181 |
| 12 |
50 |
9500 |
43956,37 |
7.620.936 |
66.582.913 |
211.374 |
| 13 |
50 |
10000 |
43956,37 |
8.022.038 |
74.604.951 |
236.841 |
| 14 |
50 |
10500 |
43956,37 |
8.423.140 |
83.028.091 |
263.581 |
| 15 |
50 |
11000 |
43956,37 |
8.824.241 |
91.852.332 |
291.595 |
| 16 |
50 |
11500 |
43956,37 |
9.225.343 |
101.077.675 |
320.882 |
| 17 |
50 |
12000 |
43956,37 |
9.626.445 |
110.704.120 |
351.442 |
| 18 |
50 |
12500 |
43956,37 |
10.027.547 |
120.731.667 |
383.275 |
| 19 |
50 |
12500 |
43956,37 |
10.027.547 |
130.759.214 |
415.109 |
| 20 |
50 |
12795 |
43956,37 |
10.264.197 |
141.023.411 |
447.693 |
| TOPLAM |
|
|
|
141.023.420 |
1.232.822.746 |
3.913.724 |
Birinci Derecede Öncelikli Köy Yollarının Uygulaması İle Sağlanacak Tasarruf
Taşıt Cinsi : Kamyon
| Yıllar |
Yıllık |
Taşıt İşletme
Gideri
Farkı |
Yıllık İşletme
Gideri
Farkı
(1X2X3)X365 gün |
Kümülatif İşletme
Giderleri Tasarrufu |
Ortalama
Trafik |
İyileştirme
Yapılacak Tul |
| (Taşıt/Gün) |
(km) |
(TL) |
(Milyon TL) |
(Milyon TL) |
(1000 USD) |
| (1) |
(2) |
(3) |
(4) |
| 1 |
50 |
5000 |
51488,16 |
4.698.295 |
|
|
| 2 |
50 |
5000 |
51488,16 |
4.698.295 |
9.396.590 |
29.830 |
| 3 |
50 |
5500 |
51488,16 |
5.168.124 |
14.564.714 |
46.237 |
| 4 |
50 |
5500 |
51488,16 |
5.168.124 |
19.732.838 |
62.644 |
| 5 |
50 |
6000 |
51488,16 |
5.637.954 |
25.370.792 |
80.542 |
| 6 |
50 |
6500 |
51488,16 |
6.107.783 |
31.478.575 |
99.932 |
| 7 |
50 |
7000 |
51488,16 |
6.577.612 |
38.056.187 |
120.813 |
| 8 |
50 |
7500 |
51488,16 |
7.047.442 |
45.103.629 |
143.186 |
| 9 |
50 |
8000 |
51488,16 |
7.517.271 |
52.620.900 |
167.050 |
| 10 |
50 |
8500 |
51488,16 |
7.987.101 |
60.608.001 |
192.406 |
| 11 |
50 |
9000 |
51488,16 |
8.456.930 |
69.064.931 |
219.254 |
| 12 |
50 |
9500 |
51488,16 |
8.926.760 |
77.991.691 |
247.593 |
| 13 |
50 |
10000 |
51488,16 |
9.396.589 |
87.388.280 |
277.423 |
| 14 |
50 |
10500 |
51488,16 |
9.866.419 |
97.254.699 |
308.745 |
| 15 |
50 |
11000 |
51488,16 |
10.336.248 |
107.590.947 |
341.559 |
| 16 |
50 |
11500 |
51488,16 |
10.806.078 |
118.397.025 |
375.864 |
| 17 |
50 |
12000 |
51488,16 |
11.275.907 |
129.672.932 |
411.660 |
| 18 |
50 |
12500 |
51488,16 |
11.745.737 |
141.418.669 |
448.948 |
| 19 |
50 |
12500 |
51488,16 |
11.745.737 |
153.164.406 |
486.236 |
| 20 |
50 |
12795 |
51488,16 |
12.022.936 |
165.187.342 |
524.404 |
| TOPLAM |
|
|
|
165.187.342 |
1.444.063.148 |
4.584.327 |
Sağlanacak Tasarruf
Birinci Derecede Öncelikli Köy Yollarının Uygulaması
İle Tasarruf
Sağlanacak Yıllık İşletme Giderleri İcmali
| Taşıt Cinsi |
K ü m ü l a t i f
İ ş l e t m e G i d e r l e r i T a s a r r u f u |
| (Milyon TL) |
(1000 USD) |
| Otomobil |
431.367.649 |
1.369.421 |
| Otobüs |
1.232.822.746 |
3.913.724 |
| Kamyon |
1.444.063.148 |
4.584.327 |
| TOPLAM |
3.108.253.543 |
9.867.472 |
NOT: 1 USD=315.000.- TL alınmıştır.(1.1.1999)
Sayfa Başına Dön
| | |