Tansiyometre Nedir, Niçin Kullanılır ?

Tansiyometrelerle toprakta eksik olan nem miktarına göre verilmesi gereken sulama suyu miktarı ve ne zaman sulamaya başlanacağı belirlenir. Tansiyometreler, belli bir miktar su ihtiva eden topraktaki suyun ne kadar bir kuvvetle tutulduğunu gösterir. Toprak fazla kuru değilse tansiyometreler toprak suyu tansiyonunu ve dolayısıyla topraktaki nem miktarını ölçer.

Yapısı Nasıldır ?

Tansiyometreler bir seramik uç, bunun bağlı olduğu içi su dolu bir boru ve bu boru içindeki basıncı ölçmek için gerekli bir manometre olmak üzere üç parçadan oluşur. Ülkemizde Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü tarafından üretilip hizmete sunulmaktadır.

Çalışma Esası Nedir ?

Toprağa yerleştirildiğinde içerisine konan suyun gözenekli seramikten toprağa geçmesiyle aletin içinde meydana gelen vakumun okunması tansiyometrenin ana prensibidir.

Çalışma Sınırı Nedir?

Toprağa yerleştirilmiş tansiyometreden su toprağa gitme eğiliminde olup, suyu azalmış olan toprak gözenekleri tansiyometredeki suyu adeta çeker.Tansiyometre gövdesindeki su sütununun parçalanmadan dayanabileceği kuvvetin üst sınırı teoride yüksek olmakla birlikte, pratikte 750 cm sudur. Daha yüksek değerlerde tansiyometre suyu içinde erimiş bulunan hava açığa çıkarak, su sütununun devamlılığını bozar. Diğer kısıtlayıcı faktör ise seramik kabın hava geçirme basıncı olup, yüksek tansiyonda tansiyometre içine hava almaya başlar.

Toprağa Nasıl Yerleştirilir ?

Benzer çapta bir burgu ile delik açılır. Açılan burgu deliğine tansiyometre boru kısmından tutularak ve manometre kısmı korunarak özenle yerleştirilir. Tansiyometrenin seramik ucunun toprakla iyi temas etmesi gereklidir. Tansiyometrenin üstte kalan kısmı ile burgu deliği arasındaki boşluk toprakla doldurulup hafifçe sıkıştırılır. Tansiyometrenin boğazı doldurularak hafif tümsek yapılır.

Hangi Derinliğe Yerleştirilir ?

Bitki köklerinin en yaygın olduğu derinliğe yerleştirilir.Bu bitki çeşidine göre dğişmektedir. Ayrıca aktif kök derinliği 35-40 cm.den az olanlar için bir, 35-40 cm.den fazla olanlar için iki, 120 cm.den fazla olanlar için ise üç adet tansiyometre kullanılır.Derinlikleri ise bu tabakaların orta noktaları olarak belirlenir.Örneğin 0-40. cm için 20.cm.ye yerleştirilir.

Hangi Tansiyona Geldiğinde Sulama Yapılır ?

Manometre sıfırı gösterdiği zaman toprak fazlasıyla ıslaktır. 190 mm civaya kadar hiçbir bitki sulama gerektirmez. Zamanla toprak kurudukça, suyun buharlaşma, bitki kullanımı veya drenajla azalması sonucu tansiyon okumasında artış olur Sulamanın başlayacağı tansiyon değeri bitki çeşidine göre değişir. Bazı bitkiler için bu değer aşağıda verilmiştir

Tansiyometreyi Aldığımız Zaman Doğru Çalışıp Çalışmadığını Nasıl Kontrol Ederiz ?

Tansiyometreyi aldığımız zaman ondan en iyi şekilde faydalanabilmemiz için kullanmadan evvel çeşitli açılardan kontrol etmemiz gereklidir. Tansiyometre vakum göstergesinin (manometre) kalibrasyonu değişik sebeplerle bozulmuş olubilir. Bunun için manometrenin kalibre edilmesi gereklidir. Sızıntı kontrolü için ise tazece kaynatılıp soğutulmuş su ile tamamen doldurulur. Bu sırada alet sarsılarak veya bir kenara vurularak içinde hapsolmuş havanın çıkması temin edililir.Sonra azalan kısıma tekrar su ilave edilir. Bu işlem 2-3 defa yapılır. Sonunda tapa kapatılır ve alet buharlaşmaya bırakılır. 5-8 saat sonra manometrenin skalanın % 50’sini veya daha fazlasını göstermesi gerekir. Böyle olmuyorsa sızıntı var demektir. Bu kaçağın giderilmesi gerekir. Kaçak seramik uçta veya boruda olabilir.

Dikkat Edilecek husular nelerdir?

- Seramik uçların tıkanmaması için saf su kullanılmalıdır. Saf su yoksa kaynatılıp soğutulmuş su kullanılabilir.Sulamadan sonra ve ilk yerleştirildiğinde tansiyometrenin suyu tamamen doldurulup tıpası hava almayacak şekilde kapatılır.

- Tansiyometre kış donlarından zarar görmemesi için bu dönemde araziden çıkarılmalıdır. Tansiyometre çıkartılırken dikkatli olunmalı, manometreden tutulup çekilmemeli ve gövdeden tutulup hafif büküldükten sonra direkt yukarı çekilmelidir.Sökümden sonra alet temizlenip iyice yıkanmalıdır. Yıkamadan sonra seramik uç yine kirli görünümde ise bir zımpara kağıdı veya tel fırça ile temizlenebilir. Alet bir iki defa saf su ile doldurularak suyun seramik uçtan çıkması ile bu uçta çökelen tuz ve toprak artıkları yıkanabilir.

- Tansiyometre okumaları sabah saatlerinde yapılmalıdır.

- İki sulama arasında en az üç okuma yapılmalıdır. Bitki çeşidine, arazi yapısına, toprak özelliklerine göre tansiyometre aralığı belirlenmelidir. Şartlar çok değişkense 4-5 dekara bir tane, benzer ise 30 dekara bir tane koyulmalıdır.